Norm Denetimi Kararları · KİRA HUKUKU · NORM DENETİMİNDE İPTAL TALEBİNİN REDDİ
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — On Yıllık Kira Uzaması Kuralına Erken Norm İtirazı
2024/143 E., 2024/137 K. · 23 Temmuz 2024
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026
Kararın Özeti
Tahliye davasına bakan mahkeme, on yıllık kira uzaması sonrasında kiraya verenin bildirimle sözleşmeyi sona erdirebilmesine ilişkin kuralın iptalini istedi. Anayasa Mahkemesi, aynı cümlenin daha önce esastan incelenip Anayasa’ya uygun bulunduğunu ve önceki kararın 18 Ekim 2016’da Resmî Gazete’de yayımlandığını saptadı. Yeni başvuru tarihinde, aynı kuralın tekrar itiraz konusu yapılması için gereken on yıllık süre geçmemişti. Genel Kurul başvuruyu ilk incelemede reddetti.
Hukuki İlke
Aynı hüküm hakkında esastan verilen ret kararının Resmî Gazete’de yayımından itibaren on yıl geçmeden o hüküm tekrar somut norm denetimine götürülemez.
Sonuç
Türk Borçlar Kanunu’nun 347. maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesine ilişkin itiraz, başvuru engeli nedeniyle oy birliğiyle reddedildi. Kuralın esası yeniden incelenmedi.
İlgili Mevzuat
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — m. 347/1
Kararda anılanTürkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 152/4
Kararda anılan6216 sayılı Kanun — m. 41/1
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2024/143
Karar Sayısı : 2024/137
Karar Tarihi : 23/7/2024
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ
edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Kandıra Sulh Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 11/1/2011
tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 347. maddesinin birinci
fıkrasının üçüncü cümlesinin Anayasa’nın 10., 13., 35. ve 48. maddelerine aykırılığı
ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Kiralananın
tahliyesine ilişkin davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu
kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 347. maddesi
şöyledir:
“1. Genel olarak
MADDE 347- Konut
ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin
bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı
koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin
bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak, on yıllık uzama süresi
sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç
ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin
sözleşmeye son verebilir.
Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde, kiracı her zaman,
kiraya veren ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra, genel hükümlere
göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilirler.
Genel hükümlere göre fesih hakkının kullanılabileceği
durumlarda, kiraya veren veya kiracı sözleşmeyi sona erdirebilir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan
ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Hilal YAZICI
tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın “Anayasaya aykırılığın diğer
mahkemelerde ileri sürülmesi” başlıklı 152. maddesinin dördüncü fıkrasında “Anayasa
Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazetede
yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı
iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.” denilmiştir. 30/3/2011 tarihli ve
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun’un “Başvuruya engel durumlar” başlığını taşıyan 41. maddesinin (1)
numaralı fıkrasında da “Mahkemenin işin esasına girerek verdiği ret
kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun
hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz.” hükmüne
yer verilmiştir.
3. 6098 sayılı Kanun’un 347. maddesinin birinci
fıkrasının itiraz konusu üçüncü cümlesi, başka bir itiraz başvurusunun konusu
olarak esastan incelenmiş ve anılan cümleye yönelik iptal talebi Anayasa
Mahkemesinin 7/9/2016 tarihli ve E.2015/102, K.2016/151 sayılı kararıyla
reddedilmiştir. Söz konusu karar 18/10/2016 tarihli ve 29861 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanmıştır. Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek reddedilen itiraz
konusu kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için önceki kararın
Resmî Gazete’de yayımlandığı 18/10/2016 tarihinden başlayarak geçmesi gereken
on yıllık süre henüz dolmamıştır.
4. Açıklanan nedenle başvurunun Anayasa’nın 152.
maddesinin dördüncü fıkrası ve 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı
fıkrası gereğince reddi gerekir.
III. HÜKÜM
11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun
347. maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesine yönelik itiraz başvurusunun
Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216
sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un
41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE 23/7/2024 tarihinde
OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Benzer Kararlar
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — On Yıllık Uzamadan Sonra Kiraya Verenin Fesih Hakkı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi: Üç Yıllık Kirada On Yıllık Uzama Hesabı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Yeni Malikin On Yıllık Uzamaya Dayalı Tahliye Davasında Süre
İlgili Sayfalar
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu
Karar Türü
Norm Denetimi
Esas No
2024/143
Karar No
2024/137
Karar Tarihi
23 Temmuz 2024
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları