top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  AİLE HUKUKU  ·  HAK İHLALİ

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Eşini Kaybeden Annenin Çocuğuna Soyadını Verme Talebinin Reddi

 

B. No: 2017/38724 · 21 Temmuz 2020

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 12 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Eşi öldürülen başvurucu, velayetindeki oğluna kendi soyadının verilmesini istedi; güvenlik riskini ve farklı soyadları nedeniyle okulda, kamu kurumlarında yaşanan güçlükleri ileri sürdü. Mahkeme çocuğun adını değiştirdi; ancak velayetin anneye soyadı davası açma hakkı vermediği ve çocuk reşit oluncaya kadar soyadının değişemeyeceği gerekçesiyle soyadı talebini reddetti, karar onandı. Anayasa Mahkemesi, haklı sebep ileri sürmeye dahi imkân tanımayan bu katı yorumun cinsiyete dayalı ayrımcılık oluşturduğunu belirleyerek ihlal ve yeniden yargılama kararı verdi.

 

Hukuki İlke

 

Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi, velayet sahibi annenin çocuğun soyadına ilişkin talebinin, çocuk reşit oluncaya kadar soyadının değiştirilemeyeceği kabulüyle haklı nedenleri araştırılmadan reddedilmesini aşırı katı bir yorum olarak değerlendirdi. Cinsiyete dayalı farklı muameleyi haklı kılacak gerekçe somut olarak ortaya konulmalıdır; ihlal kararı, soyadı talebinin her durumda kabul edileceği anlamına gelmez.

 

Sonuç

 

Aile hayatına saygı hakkıyla birlikte ele alınan ayrımcılık yasağına ilişkin iddia kabul edilebilir bulundu; Anayasa'nın 20. maddesiyle birlikte 10. maddesinde düzenlenen ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama için kararın Manisa 2. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine oybirliğiyle karar verildi. Yeniden yargılamanın yeterli giderim sağlayacağı belirtilerek 6.000 TL manevi tazminat talebi reddedildi; 257,50 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine hükmedildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 10, 20, 41
    Aile hayatına saygı hakkıyla birlikte ayrımcılık yasağı; ailede eşler arası eşitlik

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m. 27
    Baba soyadını değiştirmedikçe çocuğun soyadının değişmeyeceği yönündeki derece mahkemesi gerekçesi

  • 2525 sayılı Soyadı Kanunu — m. 4
    Boşanmada çocuğun babanın soyadını almasını öngören, Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş hüküm

  • 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — m. 50
    İhlalin giderilmesi için yeniden yargılama

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


İKİNCİ BÖLÜM


KARAR


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2017/38724)


Karar Tarihi: 21/7/2020


İKİNCİ BÖLÜM


KARAR


Başkan


:


Kadir ÖZKAYA


Üyeler


:


Engin YILDIRIM


Celal Mümtaz AKINCI


Yıldız SEFERİNOĞLU


Basri BAĞCI


Raportör


:


Şermin BİRTANE


Başvurucu


:


...


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru, velayeti annesinde olan çocuğun annenin soyadını


taşıması talebiyle açılan davanın reddedilmesi nedeniyle aile hayatına saygı


hakkı ile birlikte incelenen ayrımcılık yasağının ihlal edildiği iddiasına


ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 6/12/2017 tarihinde yapılmıştır.


3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön


incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.


4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm


tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve


esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.


6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına


(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.


7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda


bulunmuştur.


III. OLAY VE OLGULAR


8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili


olaylar özetle şöyledir:


9. Başvurucu 30/1/1991 tarihinde evlenmiştir ve ... doğum


tarihli bir oğlu bulunmaktadır. Başvurucunun eşi ... tarihinde vurularak


öldürülmüştür. Başvurucu kendi isteğiyle nüfusta babasının soyadı olan ...


soyadını almıştır.


10. Başvurucu 9/11/2015 tarihinde Manisa 2. Asliye Hukuk


Mahkemesinde (Mahkeme) çocuğun adının ve soyadının değiştirilmesi, annesinin


soyadını kullanmasına karar verilmesi istemiyle dava açmıştır. Dava


dilekçesinde; eşinin mafya tarafından başından kurşunlanarak öldürüldüğünü,


kendisinin ve ailesinin mafyanın tehdidine maruz kalmaları nedeniyle


ikametgâhlarını değiştirdiklerini, çocuğunun hâlen tehdit altında olması


nedeniyle babasının soyadını taşımasının sakıncalı olduğunu belirtmiştir.


Başvurucu ayrıca kendisinin soyadı ile oğlunun soyadının farklı olması


nedeniyle oğlunun okul hayatında ve sosyal alanda, kamu kurum ve kuruluşları


ile olan taleplerde zorluklar yaşadığını ifade etmiştir. Bunun yanı sıra


çocuğun adı ve soyadının çevrede alay konusu olduğunu, çocuğun rencide olup


kendisini mutsuz hissettiğini vurgulamıştır.


11. Mahkeme 26/1/2016 tarihinde adın değiştirilmesi talebinin


kabulüne, soyadı değişikliği talebinin reddine karar vermiştir. Karar


gerekçesinde, evlilik birliği içinde doğan çocukların baba soyadıyla nüfus


hanesine kaydedileceği, velayet hakkı tanınmış olmasının anneye çocuğun soyadı


değişikliği için dava açma hakkı vermediği ve çocuk reşit oluncaya kadar veya


baba 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 27. maddesi


uyarınca soyadını değiştirmediği sürece çocuğun soyadının değiştirilmesinin


mümkün olmadığı belirtilmiştir.


12. Başvurucunun temyiz istemi Yargıtay 8. Hukuk Dairesi


tarafından 2/11/2017 tarihinde reddedilerek karar onanmıştır. Nihai karar


başvurucuya 29/11/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir.


13. Başvurucu 6/12/2017 tarihinde bireysel başvuruda


bulunmuştur.


IV. İLGİLİ HUKUK


14. İlgili hukuk için bkz. ... [GK], B. No: 2013/9880,


11/11/2015 §§ 13-15, 38; ... [GK], B. No: 2013/7979, 11/11/2015; §§


13-15, 45; ... ve diğerleri, B. No: 2014/2033, 26/10/2017, §§ 15-23.


V. İNCELEME VE GEREKÇE


15. Mahkemenin 21/7/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda


başvuru incelenip gereği düşünüldü:


A. Başvurucunun İddiaları


ve Bakanlık Görüşü


16. Başvurucu, haklı sebepleri bulunmasına rağmen çocuğun


soyadını değiştirme talebinin reddedildiğini belirtmiştir. Başvurucu ayrıca


çocuğun velayetinin kendisinde olduğunu ve velayetin soyadını belirleme hakkını


da kapsadığını, erkeğe velayet hakkı kapsamında tanınan soyadı hakkının kadına


tanınmamasının ayrımcılık teşkil ettiğini, Anayasa Mahkemesinin emsal


kararlarında eşitlik ilkesinin ihlal edildiğinin tespit edildiğini ifade


etmiştir. Başvurucu, bu nedenlerle aile hayatına saygı hakkı ile eşitlik


ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


17. Bakanlık görüşünde; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi


kararlarına göre soyadı alınmasında cinsiyete bağlı ayrımcılığın ortadan


kaldırılması gerektiğinin vurgulandığı, yeni doğanların nüfusa kayıt sırasında


sadece babanın soyadını alabileceği şeklindeki kuralların kadınlara yönelik çok


katı ve gereksiz bir uygulama olarak değerlendirildiği ve çocuğun annenin


soyadını almasının engellenmesinin cinsiyete dayalı ayrımcılık olduğunun


belirtildiği ifade edilmiştir. Bakanlık görüşünde ayrıca konuyla ilgili Anayasa


Mahkemesi kararlarına da detaylı olarak yer verilmiştir.


18. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı cevabında başvuru


formundakine benzer beyanlarda bulunmuştur.


B. Değerlendirme


19. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak


20. maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:


"Herkes, özel hayatına ... saygı


gösterilmesini isteme hakkına sahiptir..."


20. Anayasa'nın 41. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:


"Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler


arasında eşitliğe dayanır.


...


Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma,


yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan


ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir.


..."


21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan


hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini


kendisi takdir eder (...,


B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).


22. Anayasa'nın 20. maddesinin birinci fıkrasında herkesin özel


hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu düzenlenmiştir.


Bireyin yaşamıyla özdeşleşen ve kişiliğinin ayrılmaz bir unsuru hâline gelen,


birey olarak kimliğin belirlenmesinde en önemli unsurlardan biri ve


vazgeçilmez, devredilmez, kişiye sıkı surette bağlı bir kişilik hakkı olan isim


ve soyadı hakkının da kişinin özel hayatının bir unsuru olduğu açıktır.


Dolayısıyla cinsiyet, doğum kaydı gibi kimlik bilgileri ve aile bağlarıyla


ilgili bilgiler ile bunlarda değişiklik ve düzeltme yapılmasını isteme hakkının


yanı sıra isim ve soyadı hakkı da Anayasa'nın 20. maddesi kapsamındadır (isim


hakkı ile ilgili olarak bkz. ..., B. No: 2015/2944, 9/1/2019, § 27). Bununla birlikte


somut başvuruda olduğu gibi velayeti anneye verilen çocuğun annenin soyadını


alması yönündeki talep, velayet hakkı ve bu kapsamdaki yetkilerin kullanımı ile


ilgili olduğundan Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan aile


hayatına saygı hakkı kapsamında ele alınmalıdır. Bu bağlamda, eşitlik ilkesinin


ihlal edildiği iddiası da bulunduğundan somut başvurunun Anayasa'nın 20.


maddesiyle bağlantılı olarak Anayasa'nın 10. maddesi çerçevesinde incelenmesi


gerektiği değerlendirilmiştir (aynı konuda bkz. ... [G.K.], B. No: 2013/7979, 11/11/2015, § 37).


1. Kabul Edilebilirlik Yönünden


23. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine


karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan


ayrımcılık yasağı ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin


iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


2. Esas Yönünden


a. Genel İlkeler


24. Anayasa Mahkemesi 8/12/2011 tarihli ve E.2010/119,


K.2011/165 sayılı kararında, eşitlik ilkesinin aynı konumda bulunan kadın ve


erkeğin yasalar önünde eşit haklara sahip olmasını gerektirdiğini, kişinin


cinsiyeti nedeniyle karşı cinse göre ayrıcalıklı duruma getirilmesinin bu


ilkeye aykırılık oluşturacağını, eşitliğin bireyler arasındaki farklılıkların


göz ardı edilerek herkesin her bakımdan aynı kurallara bağlı tutulması anlamında


da algılanamayacağını, kimi kişilerin başka kurallara bağlı tutulmalarında


haklı nedenler varsa yasa önünde eşitlik ilkesine aykırılıktan söz


edilemeyeceğini belirtmiştir. Anayasa Mahkemesi bu çerçevede yaradılış ve


işlevsel özelliklerin zorunlu kıldığı kimi ayrımların haklı bir nedene


dayandığı ölçüde eşitliği bozmadığı hâlde sadece cinsiyete dayalı ayrımların


eşitlik ilkesine açık bir aykırılık oluşturduğunu vurgulamıştır (AYM,


E.2010/119, K.2011/165, 8/12/2011).


25. Evliliğin feshi veya boşanma hâllerinde çocuk anasına tevdi


edilmiş olsa bile babasının seçtiği veya seçeceği adı alacağını belirten


21/6/1934 tarihli ve 2525 sayılı Soyadı Kanunu’nun 4. maddesinin ikinci


fıkrasının birinci cümlesi, Anayasa Mahkemesinin 8/12/2011 tarihli ve


E.2010/119, K.2011/165 sayılı kararı ile Anayasa'nın 10. ve 41. maddelerine


aykırı bulunarak iptal edilmiştir. İptal kararının gerekçesinde, kadın ve


erkeğin evlilik süresince ve evliliğin sona ermesinde eşit hak ve


sorumluluklara sahip olmaları gereğine yer veren uluslararası sözleşme


hükümlerine de atıf yapılmış; eşlerin evliliğin devamı boyunca ve boşanmada


sahip oldukları hak ve yükümlülükler bakımından aynı hukuksal konumda


oldukları, erkeğe velayet hakkı kapsamında tanınan çocuğun soyadını seçme


hakkının kadına tanınmamasının velayet hakkının kullanılması bakımından


cinsiyete göre ayrım yapılması sonucunu doğuracağı belirtilmiştir (AYM


E.2010/119, K.2011/165, 8/12/2011).


26. Bunun yanı sıra Anayasa Mahkemesi, boşanmış eşlerin


çocuklarının soyadının belirlenmesi noktasında velayet hakkının kullanılması


bakımından kadın ve erkek arasında farklı şekilde gerçekleştirilen işlemlere


yönelik uyuşmazlıkların konu edildiği başvuruları detaylı şekilde ele almış ve


genel ilkeleri belirleyerek bir sonuca ulaşmıştır (... [GK], B. No: 2013/9880, 11/11/2015; ... [GK], B. No: 2013/7979,


11/11/2015). Söz konusu kararlarda Anayasa Mahkemesi tarafından eşlerin


evliliğin devamı boyunca ve boşanmada sahip oldukları hak ve yükümlülükler


bakımından aynı hukuksal konumda olduğu, erkeğe velayet hakkı kapsamında


tanınan çocuğun soyadını belirleme hakkının kadına tanınmamasının velayet


hakkının kullanılması bakımından cinsiyete dayalı farklı bir muamele


oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır (..., §§ 49-51).


b. İlkelerin Olaya


Uygulanması


27. Yukarıda yer verilen ilkeler kapsamında somut başvuru


açısından tespiti gereken hususlar, başvurucuya ayrımcı bir muamelede bulunulup


bulunulmadığı, bu muamele farklılığının haklı ve objektif gerekçelere dayanıp


dayanmadığı ve kullanılan yöntem ile gerçekleştirilmesi istenen amaç arasında


makul bir oransal bağın kurulup kurulmadığıdır.


28. Anayasa Mahkemesi, erkeğe velayet hakkı kapsamında tanınan


çocuğun soyadını seçme hakkının kadına tanınmamasının, velayet hakkının


kullanılması bakımından cinsiyete göre ayrım yapılması sonucunu doğuracağını


belirtmiştir (AYM E.2010/119, K.2011/165, 8/12/2011). Somut olayda evlilik bağı


içinde doğmuş çocuğa her durumda sadece babanın soyadının verileceğinin kabul


edildiği, haklı nedenler bulunması durumunda dahi anneye çocuğa soyadını verme


imkânı tanınmadığı görülmektedir. Bu bakımdan olayda erkeğe velayet hakkı


kapsamında tanınan çocuğun soyadını belirleme hakkının kadına tanınmamasının,


velayet hakkının kullanılması bakımından cinsiyete dayalı farklı bir muamele


teşkil ettiği açıktır (...,


§ 46; ..., § 53).


29. Söz konusu farklı muamelenin nesnel ve makul bir gerekçeye


dayanıp dayanmadığının tespiti bakımından derece mahkemelerinin karar


gerekçelerine bakıldığında çocuğun reşit oluncaya kadar babanın soyadını


taşıyacağı, ergin oluncaya kadar soyadını değiştirmesinin mümkün olmadığı


yorumuna dayanıldığı görülmektedir. Velayeti annede bulunan çocuğun annenin


yanında kalması ve onun gözetiminde yetiştirilmesi dikkate alındığında çocuk


ile annenin farklı soyadları taşıması sosyal hayatta özellikle sağlık, eğitim,


ulaşım gibi alanlarda birtakım zorluklara sebebiyet vermektedir. Annenin


yetkililerin neden soyadı kendi soyadından farklı olan çocukla birlikte


bulunduğu yönündeki sorularıyla karşılaştığı, her seferinde özel hayatına


ilişkin hususları açıklamak zorunda bırakıldığı bilinmektedir. Olayda


başvurucu, bazı güvenlik risklerinin yanı sıra kendisinin soyadı ile oğlunun


soyadının farklı olması nedeniyle oğlunun okul hayatında ve sosyal alanda, kamu


kurum ve kuruluşları ile olan taleplerde zorluklar yaşadığını belirtmiş


olmasına rağmen derece mahkemelerinin kararlarında başvurucunun iddialarının


değerlendirilmediği görülmektedir. Mahkeme tarafından ergin olmayan çocukların


soyadlarını değiştirmelerinin mümkün olmadığı belirtilmek suretiyle dava


reddedilmiş olup başvurucunun taleplerinin haklı nedenlere dayalı olup olmadığı


araştırılmamış, bu konuda herhangi bir gerekçeye yer verilmemiştir. Bu bakımdan


olayda cinsiyete dayalı farklı bir muamelenin söz konusu olması ve bu


farklılığı haklı kılacak önemli nedenlerin ortaya konulması gereğine rağmen


belirtilen muamele farklılığını haklı gösterecek nitelik ve kapsamda bir


gerekçeye yer verilmediği anlaşılmaktadır.


30. Çocuğun bir aileye mensubiyetinin belirlenmesi amacıyla bir


soyadı taşıması ile nüfus kütüklerindeki kayıtların güvenilirliği ve


istikrarının sağlanmasında çocuğun ve kamunun açık bir menfaati bulunmakla


birlikte çocuğun soyadına ilişkin belirlemelerde yalnızca babanın soyadının


esas alınması ve bunun sürdürülmesi suretiyle öngörülen farklılık karşında


annenin soyadının çocuğa verilmesinin söz konusu menfaatlerin tesisine nasıl


bir olumsuz etkide bulunacağının yargısal makamlarca açıklanmadığı tespit


edilmiştir (..., § 49).


31. Derece mahkemesi kararında velayet hakkı tanınmış olmasının


anneye çocuğun soyadı değişikliği için dava açma hakkı vermediği ve çocuk reşit


oluncaya kadar veya baba 4721 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca soyadını


değiştirmediği sürece çocuğun soyadının değiştirilmesinin mümkün olmadığı kabul


edilmiştir. Bu bakımdan yargı mercilerinin söz konusu yorumu nedeniyle annenin


çocuğun soyadını değiştirme yönündeki taleplerinin haklı nedenlere dayalı


olduğunu mahkemeler önünde dinletebilmesi bütünüyle engellenmektedir.


Dolayısıyla çocuğun soyadı bakımından benimsenen kuralın hiçbir istisnasının


kabul edilmemesi, haklı sebepler bulunduğunu ileri sürmeye dahi olanak


vermeyecek şekilde aşırı katı yorumlanması aile hayatına saygı hakkı ile kamu


düzeni amacı arasında adil denge sağlamaktan uzak olup ayrımcılık yasağını


ihlal etmektedir.


32. Açıklanan gerekçelerle aile hayatına saygı hakkı ile


birlikte ele alınan ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine karar verilmesi


gerekir.


C. 6216 Sayılı Kanun'un


50. Maddesi Yönünden


33. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin


Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin ilgili kısmı


şöyledir:


“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun


hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı


verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması


gerekenlere hükmedilir…


(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme


kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden


yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama


yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata


hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.


Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal


kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse


dosya üzerinden karar verir.”


34. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini istemiş ve 6.000 TL


manevi tazminat talebinde bulunmuştur.


35. Anayasa Mahkemesinin ... kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan


kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir (B. No: 2014/8875,


7/6/2018, [GK]). Mahkeme diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal


kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin


devamı anlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle


sonuçlanacağına da işaret etmiştir (... ve diğerleri (2), B.No: 2016/12506, 7/11/2019).


36. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal


edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan


kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâle


getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için


ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması,


ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan


kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların


giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması


gerekmektedir (..., §§


55, 57).


37. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin


ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 50.


maddesinin (2) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 79.


maddesinin 1 numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca, ihlalin ve sonuçlarının


ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir


örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasal düzenleme,


usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak ihlali ortadan


kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya


özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi


tarafından ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde,


usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili


mahkemenin yeniden yargılama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir


takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir karar kendisine ulaşan mahkemenin


yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal


kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin


sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (..., §§ 58, 59; ... ve diğerleri (2), §§ 57-59,


66, 67).


38. İncelenen başvuruda, derece mahkemesi tarafından çocuğun


soyadı bakımından benimsenen kuralın haklı sebepler bulunduğunu ileri sürmeye


dahi olanak vermeyecek şekilde yorumlanması nedeniyle Anayasa'nın 20. maddesinde


güvence altına alınan aile hayatına saygı hakkı ile birlikte ele alınan


Anayasa'nın 10. maddesinde tanımlanan ayrımcılık yasağının ihlal edildiği


sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı


anlaşılmaktadır.


39. Bu durumda aile hayatına saygı hakkı ile birlikte ele alınan


ayrımcılık yasağının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden


yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama


ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50.


maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan


kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş yeniden yargılama


kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri


gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden


ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere


Mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.


40. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden


yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin


reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.


41. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harçtan oluşan


yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.


VI. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. Aile hayatına saygı hakkıyla birlikte ele alınan ayrımcılık


yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,


B. Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan aile


hayatına saygı hakkıyla birlikte ele alınan Anayasa'nın 10. maddesinde


tanımlanan ayrımcılık yasağının İHLAL EDİLDİĞİNE,


C. Kararın bir örneğinin aile hayatına saygı hakkıyla birlikte


incelenen ayrımcılık yasağının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için


yeniden yargılama yapılmak üzere Manisa 2. Asliye Hukuk Mahkemesine (26/1/2016


tarihli ve E.2015/771, K.2016/63 sayılı kararla ilgilidir) GÖNDERİLMESİNE,


D. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDDİNE,


E. 257,50 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucuya


ÖDENMESİNE,


F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve


Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına,


ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine


kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,


G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE


21/7/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Çocuğun Soyadında Annenin Dava Hakkı

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Çocuğun Annenin Soyadını Kullanmasında Gelecekteki Güçlüklerin İspatı

Tüm Aile Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Velayet ve Çocuğun Soyadı Uyuşmazlıkları

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2017/38724

 

Karar Tarihi

21 Temmuz 2020

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Boşanma ve Aile Hukuku

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page