KİŞİLER HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Başlangıçta Gerçeğe Aykırı Babalık Kaydında Nüfus Kaydının Düzeltilmesi
2026/1269 E., 2026/3186 K. · 26 Mart 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026
Kararın Özeti
Davacı, çocuk doğduktan sonra çocuğun annesiyle evlenmiş ve kendi çocuğu olmadığını bildiği hâlde baba olarak kaydedilmişti. Bu kayıtla bağlantılı ceza mahkûmiyeti kesinleşmişti. Yargıtay, dava soybağının reddi adıyla görülmüş olsa da istemi baştan gerçeğe aykırı nüfus kaydının düzeltilmesi olarak nitelendirdi. Asliye hukuk mahkemesinin görevli olması nedeniyle işin esasını inceleyen ilk derece hükmünü bozdu ve istinafın ret kararını kaldırdı.
Hukuki İlke
Bu dosyada baştan gerçeğe aykırı oluşturulan baba kaydı nüfus düzeltmesi kapsamında değerlendirildi. Hâkim, tarafların açıkladığı olaylara göre davanın hukuki niteliğini belirler.
Sonuç
İstinafın esastan ret kararı kaldırıldı. İlk derece mahkemesinin işin esasını inceleyen hükmü görev nedeniyle bozuldu.
İlgili Mevzuat
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 33
Kararda anılan4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m. 282
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
2. Hukuk Dairesi 2026/1269 E. , 2026/3186 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/2211 E., 2025/2069 K.
DAVA TÜRÜ : Soybağının Reddi
İLK DERECE MAHKEMESİ : Tokat 1. Aile Mahkemesi
SAYISI : 2025/76 E., 2025/426 K.
Taraflar arasındaki nüfus kaydının düzeltilmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacıl asıl tarafından tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı asıl tarafından temyiz edilmiştir.
04.06.1958 tarihli ve 15/6 Sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararı gereğince, maddi olayları açıklamak taraflara; ileri sürülen olayları hukuken nitelemek, uygulanacak Kanun hükümlerini tespit etmek ve uygulamak görevi hakime aittir. Nitekim 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 33 üncü maddesinde hâkimin, Türk Hukuku'nu resen uygulayacağı belirtilmiştir. Bu ilke gereği açılan davayı nitelemek ve açılmış bir dava hakkında doğru hukuk kurallarını bulup uygulamak hâkime düşen bir görevdir.
Öncelikle çözümlenmesi gereken husus; davanın soybağının reddi veya nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davası olup olmadığıdır. Bilindiği üzere, soybağı birbirinin soyundan gelen kişiler arasındaki ilişkiyi ifade ettiğinden bu kavram içerisinde kan bağının yanında hukuki münasebetin de bulunması, diğer bir ifadeyle kan bağının hukuk düzeninin aradığı koşullar içerisinde oluşması zorunludur. Türk Medeni Kanunu'nun 282. maddesi uyarınca, çocuk ile ana arasında soybağı doğumla, baba ile arasında soybağı ise ana ile evlilik, tanıma veya hakim hükmüyle kurulur. Soybağı ayrıca evlat edinme yoluyla da kurulur, ayrıca, kısaca af kanunları olarak nitelendirilen bir evlenme aktine dayanmayan birleşmelerden doğan çocukların neseplerinin düzeltilmesine ilişkin kanunlara göre de soybağı düzeltilebilir (HGK'nin 30.01.2008 tarihli ve 2008/2-36-47 sayılı kararı). Kayıt düzeltilmesi, aile kütüğüne işlenmiş kaydın bir kısmının düzeltilmesi veya değiştirilmesidir. Nüfus kütüklerindeki doğru olmayan kayıtların düzeltilmesi için mahkemeden karar alınması zorunludur. İşte bu noktada, nüfus kütüğünde yer alan doğru olmayan kayıtlar, ilgilileri veya Cumhuriyet savcısı tarafından açılacak olan kayıt düzeltme davası ile gerçek durumuna uygun hale getirilebilir ki, bu dava uygulamada nüfus kaydının düzeltilmesi davası olarak adlandırılmakta olup zamanaşımı ve hak düşürücü süreye bağlı olmayan nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin davalarda, her türlü kanıta başvurulabilir
(YHGK'nin 11.02.1998 tarihli ve 2-87/77 sayılı kararı). Soybağının reddi ve tanımanın iptali davaları ile kayıt düzeltme davası, sonuçları (hane dışına çıkarmak) bakımından benzerlik göstermekte ise de, içerik ve yargılama kuralları açısından kendi özel hükümlerine bağlıdır.
Soybağının reddinde, kişisel duruma ilişkin nüfus kaydında yer alan bilgi doğru olarak meydana gelmiş ve kütüğe tescil edilmiştir. Ancak bu doğru daha sonra tanımanın iptali davası ile teknik anlamda bir yanlışlığa dönüştürülmüştür. Nüfus kaydının düzeltilmesi davasında ise, nüfus kaydının gerçek durumu yansıtmadığı, baştan yanlış olarak kütüğe geçirilmesi söz konusudur (HGK'nin 30.01.2008 tarihli ve 2008/2-36-47 sayılı kararı). Daha açık bir anlatımla, babalık karinesinin geçerli olduğu durumlarda soybağının reddi davası söz konusudur.
Dosyanın incelenmesinde; davacının, soybağı düzenlenecek olan küçüğün annesi ile küçük iki yaşındayken evlendiği, 04.01.2006 doğumlu küçüğün davacı ile davalı ...'nın 21.01.2008 tarihinde evlenmesinden sonra 28.04.2008 tarihinde nüfusa tescil edildiği, tescil tarihinde davacının aslında küçüğün babası olmadığını bildiği hatta bu sebeple Tokat Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2014/411 Esas, 2015/50 Karar sayılı dosyasında soybağını değiştirme suçu sebebi ile yargılanarak ceza aldığı ve cezasının kesinleştiği sabittir. Bu nedenle iş bu dava, yanıltıcı ve yalan beyanla nüfus kaydı oluşturulmasından kaynaklı baba yönünden nüfus kaydının düzeltilmesi davasıdır. Nüfus kaydının düzeltilmesi davaları asliye hukuk mahkemesinin görev alanında kalmaktadır.Bu nedenle asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esasının incelenerek karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.
KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde yatırana iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
26.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Soybağını İlgilendiren Nüfus Kaydı Düzeltme Davasında Yargı Yolu
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Biyolojik Ana-Babanın Çocukların Yanlış Nüfus Kaydına Karşı Davası
Tüm Kişiler Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Nüfus Kaydı ve Ad Değişikliği Davaları
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
Esas No
2026/1269
Karar No
2026/3186
Karar Tarihi
26 Mart 2026
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları