KİRA HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Sözleşmede Gecikme Zammı Denilen Bedelin Temerrüt Faizi Olarak İncelenmesi
2024/559 E., 2025/279 K. · 15 Ocak 2025
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 4 Kasım 2026
Kararın Özeti
Kira sözleşmesinde kamu alacaklarına ait gecikme oranına yapılan atıf, özel hukuk alacağında temerrüt faizi şartı olarak değerlendirilebilir. Restoran kirasında mahkemeler, alacağın kamu alacağı olmadığını belirterek bu istemi reddetti. Yargıtay, açık sözleşme hükmünün incelenmesini, işlemin ticari olup olmadığının belirlenmesini ve buna göre faiz sınırının değerlendirilmesini istedi. Hükmü kiraya veren yararına bozdu. Karar, gecikme zammıyla yasal faizin her durumda birlikte alınabileceğini kabul etmez.
Hukuki İlke
Gecikme zammı adı verilen sözleşme hükmünün gerçek niteliği ve işlemin ticari olup olmadığı belirlenerek uygulanacak temerrüt faizi hesaplanır.
Sonuç
Davacının diğer temyiz itirazları reddedildi; Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak ilk derece hükmü davacı yararına bozuldu.
Kararın Kapsamı
Dosyada geçen aylık %1,40 ve yıllık %16,80 oranları, o döneme ait gecikme zammı oranlarıdır. Kararda Türk Borçlar Kanunu’nun 120. maddesi tartışılırken son değerlendirmede “12. madde” yazılmıştır. Bu iki atıf, oranları güncel bir temerrüt faizi olarak kullanmaya dayanak oluşturmaz.
İlgili Mevzuat
Türk Borçlar Kanunu — m. 120, 117, 12
Temerrüt; son bölümde 12. madde olarak geçen atıf doğrulanmadıTürk Ticaret Kanunu — m. 8/1, 3, 19
Ticari iş ve faizAmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun — m. 51
Sözleşmenin oran atfıKanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun
Yıllık faiz sınırına genel atıfHukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 373/1, 371
Bozma
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Resmî metindeki maskelemeler korunmuştur.
3. Hukuk Dairesi 2024/559 E. , 2025/279 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 49. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/809 E., 2023/1942 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 16. Sulh Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2013/668 E., 2021/540 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; müvekkili ile davalı arasında 13.05.2010 yer teslim tarihli, 464 m²'lik kısmın restoran ve kafeterya olarak kullanımına ilişkin yıllık 1.125.000,00 TL bedelli kira sözleşmesinin imzaladığını, davalının 1. yıla ait 2. taksit bakiyesi 250.000,00 TL, 3. ve 4. taksitler ayrı ayrı 281.250,00 TL toplamı 812.500,00 TL ile gecikme zammı 275.812,50 TL ile işlemiş faiz 147.765,61 TL'nin ödenmesi için başlatılan takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek; itirazın iptali ile takibin devamına, gecikme zammı ve kira alacağına takip tarihinden itibaren işleyecek faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini; 29.03.2021 tarihli dilekçe ıslah dilekçesi ile hükmedilecek asıl alacak miktarı üzerinden davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; kira bedelinin indirilmesine yönelik açılan davanın sonucunun bekletici mesele yapılması gerektiğini, gecikme zammına faiz işletilemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kira bedelinin indirilmesine yönelik İstanbul 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/296 E. sayılı dosyasında verilen karar doğrultusunda dosyaya kazandırılan bilirkişi raporunda, kira alacağının 675.001,00 TL, gecikme zammının 256.397,47 TL, işlemiş yasal faizin 123.910,43 TL olmak üzere toplam alacağın 1.055.308,90 TL olduğunun belirtildiği, amme alacağı dışında kaldığından dava konusu alacağa gecikme zammı uygulanamayacağı, gerek bekletici mesele yapılan kira bedelinin tespiti davası, gerekse eldeki davada yapılan yargılama sonucu alacak belirgin hale geldiği gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, takip dosyasına vaki itirazın kısmen iptaline, takibin 675.001,00 TL asıl alacak ile 123.910,43 TL işlemiş yasal faiz olmak üzere toplam 798.911,43 TL üzerinden ve asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine; koşulları bulunmadığından kabul edilen miktar yönünden icra inkar tazminatına, talep bulunmadığından reddedilen miktar yönünden kötü niyet tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; hükme esas alınan bilirkişi raporundaki hesaplamanın usul ve kanuna uygun olduğu, kira sözleşmesinde fesih halinde gecikme zammı uygulanacağının düzenlendiği, temerrüt halinde gecikme zammı uygulanacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığı, bu nedenle gecikme zammına hükmedilmemesinin yerinde olduğu, icra takibinden önce takibe konu bir kısım döneme ilişkin kira parasının indirilmesi davası açıldığı, dosyanın bekletici mesele yapıldığı ve Mahkeme ilamına göre talep edilebilecek alacağın hesaplandığı, alacak yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatına hükmedilemeyeceği gerekçesiyle; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; kira tespitine ilişkin davada verilen hükmün takibe konu kira dönemlerini kapsamadığını, buna göre de asıl alacak ve işlemiş faiz miktarının hatalı hesaplandığını, sözleşmeye göre gecikme zammı talep edilebileceğini, ıslah dilekçesi ile talep edilen icra inkar tazminatının da reddinin hatalı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Gerekçe ve Değerlendirme
1. Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçeye göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.
2. Davacı vekilinin gecikme zammına ilişkin temyiz itirazına gelince; 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) kamu düzenine ilişkin ve görülmekte olan davalara da uygulanacak olan 120. maddesi hükmü uyarınca, sözleşmede kararlaştırılacak yıllık temerrüt faiz oranı 3095 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenen yıllık faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşmadıkça geçerlidir. Yapılan bu yasal düzenleme ile 6098 sayılı Kanun'un 120. maddesindeki sınırlamaya tecavüz eden faiz oranları batıl kabul edilmiştir.
Bununla birlikte; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 8/1 maddesinde; "Ticari işlerde faiz oranı serbestçe belirlenir" hükmü getirilmiştir. Yine 6102 sayılı Kanunun 3. Maddesinde "Bu kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller Ticari işlendendir." düzenlemesi mevcuttur. Ticari işletme ise 6102 sayılı Kanunun Birinci kitabında düzenlenmiştir. Aynı Kanunun 19. maddesinde ticari iş karinesi kabul edilmiştir. 6098 sayılı Kanun'un 117. maddesine göre, “borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlenmiş ise bu günün geçmesi ile borçlu temerrüde düşmüş olur” ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un (6183 sayılı Kanun) 51. maddesi "kamu alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için %1.40 yıllık %16.80 oranında gecikme zammı uygulanır." düzenlemeleri mevcuttur.
Somut olayda; taraflar arasındaki 13.05.2010 başlangıç tarihli ve üç yıl süreli kira sözleşmesinin (3.) maddesinde; "Yıllık kira bedeli üçer aylık dönemler halinde peşin olarak tahsil edilecektir. Vadesinde ödenmeyen kira bedellerine, 21/07/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesi gereğince belirlenen oranda gecikme zammı uygulanır." hükmü kararlaştırılmış olup, söz konusu düzenleme özünde temerrüt faiz oranının tespit edilmesine ilişkindir. Buna göre, sözleşmede belirlenen temerrüt faizi oranının uygulanması gerektiği açıktır.
Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, yasal faiz ve 6183 sayılı Kanun kapsamında belirlenen oranlara göre gecikme zammı ayrı ayrı hesaplanmış olup; Mahkemece, ödenmeyen kira alacağının vade tarihlerinden takip tarihine kadar olan işlemiş faiz alacağı hüküm altına alınmış ise de, yukarıda yer verilen sözleşmenin (3.) maddesi uyarınca gecikme zammı talep edebileceği, dava konusunun 6102 sayılı Kanun'un 3-19. maddesi gereğince ticari iş olup olmadığı da değerlendirilerek; ticari iş olmadığının anlaşılması halinde faize ilişkin hesaplamanın 6098 sayılı Kanun'un 12. maddesine göre azami oranı geçmeyecek şekilde davacının kazanılmış hakkının da gözetilerek yapılması; ticari olması halinde ise, davaya konu edilen kira bedellerine vade tarihlerinden itibaren 6183 sayılı Kanun'un 51. maddesi uyarınca gecikme zammı uygulanması ve hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken; eksik inceleme ve yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun373/1 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. İlk Derece Mahkemesi Kararının aynı Kanun'un 371. maddesi uyarınca davacı yararına BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
15.01.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Erken Tahliye Tazminatında Avro Faizi ve İhtar Süresi
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Kira Alacağı Davasında Kurumun Harç Muafiyeti
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Kira Alacağı Davasında Sonucu Etkileyen Uyarlama Davasının Beklenmesi
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Sözleşmesiz Dönemde Genel Aydınlatma Bedelinde Vekâletsiz İş Görme
İlgili Sayfalar
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Esas No
2024/559
Karar No
2025/279
Karar Tarihi
15 Ocak 2025
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları