KİRA HUKUKU · ONAMA
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Eski Dönem İşyeri Kirasında Muacceliyet Şartı ve Tacir Kaydı
2024/852 E., 2025/110 K. · 8 Ocak 2025
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 4 Kasım 2026
Kararın Özeti
Geçmiş dönem işyeri kirasında muacceliyet şartı incelenirken, kiracının tacir sıfatı ve o dönemdeki geçiş düzenlemesi belirleyici oldu. Önceki bozma, ticaret sicili araştırması ile kira artış şartına göre hesap yapılmasını istemişti. Bozma sonrasında tacirlik kaydı saptandı ve bilirkişi hesabına göre alacağa hükmedildi. Yargıtay, bu yöntemin bozmayla uyumlu olduğunu belirterek kararı onadı. Tarihsel uygulama, güncel kira sözleşmelerinde muacceliyet şartının genel geçerliliği olarak okunamaz.
Hukuki İlke
Kararda incelenen geçmiş dönem bakımından tacirlik, uygulaması ertelenen muacceliyet yasağının kapsamını etkiler; sonuç güncel döneme otomatik taşınamaz.
Sonuç
Davalının temyiz itirazları reddedilerek bozmaya uyularak verilen kısmi kira alacağı hükmü onandı.
Kararın Kapsamı
Takip, 2011 yılında ödenmediği ileri sürülen kiralarla sözleşmedeki muacceliyet kaydına dayanılarak Temmuz 2012’ye kadar istenen bedelleri kapsıyordu. Daire, tacir kiracı yönünden 01.07.2012 tarihinde başlayan sekiz yıllık geçiş uygulamasını bu dönemler bakımından ele aldı.
İlgili Mevzuat
Türk Borçlar Kanunu — m. 346
Tarihsel erteleme kapsamında muacceliyet şartıHukuk Muhakemeleri Kanunu — m. Geçici 3
Geçiş hükmüHukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu — m. 439, 440
Onama ve karar düzeltme
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Resmî metindeki maskelemeler korunmuş; açık kalan olay kişisi adları yayın kopyasında … ile gizlenmiştir.
3. Hukuk Dairesi 2024/852 E. , 2025/110 K.
"İçtihat Metni"
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/1433 E., 2022/1024 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalılardan ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; taraflar arasındaki 01.08.2009 başlangıç tarihli ve 10 yıl süreli kira sözleşmesinde davalı ...'ın kiracı, davalı ...'nin kefil olarak imzasının yer aldığını, 2011 yılı Ağustos ayı bakiye kira parası ile 2011 yılı Eylül ayı kira parasının ödenmediğini ileri sürerek; sözleşmedeki muacceliyet koşulu uyarınca 2012 yılı Temmuz ayına kadar kira bedeli toplamı üzerinden 7.080,00 TL ödeme düşüldükten sonra bakiye 77.598,00 TL'nin davalılardan tahsilini ve davalı kiracının kiralanandan tahliyesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili; 2011 yılı Ağutos ayı itibariyle yeni dönem kira bedelinin tespit edilmediğini, 2011 yılı Temmuz ayına kadar bankaya 3.540,00 TL ve elden 2.000,00 TL ödendiğini, 2011 yılı Ağustos ve Eylül ayından kira borcu bulunmadığını, taşınmazın tahliye edildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
2.Davalı ..., davaya cevap vermemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemece verilen 24.09.2013 tarihli kararla; tahliye davası konusuz kaldığından esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, alacak davasının kısmen kabulüne, 42.163,00 TL'nin davalı ... 'dan tahsiline, davalı ... aleyhine açılan davanın usulden reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkeme kararının süresi içinde davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece verilen 05.02.2019 tarihli ilamla; davacının ve davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra, "...Mahkemece kiracının tacir olup olmadığı araştırılarak, tacir olması durumunda hakkında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 346 ncı maddesinin 01.07.2012 tarihinden itibaren 8 yıl süre ile uygulanamayacağı gözetilmeli, tacir olmadığının anlaşılması halinde ise; yeni yasal düzenleme karşısında bu koşulun davalı kiracı yönünden geçersiz hale geldiği kabul edilerek değerlendirmenin dava tarihi itibariyle ödenmemiş muaccel kira alacağına göre yapılması, muacceliyet koşulu gereğince istenen aylar kirası yönünden alacak isteğinin reddine karar verilmesi; taraflar arasındaki kira sözleşmesinin kira artırımını düzenleyen özel şartlar bölümünün (6.) maddesi uyarınca hesaplanarak sonucuna göre dava tarihi itibariyle muaccel olan kira paralarının tahsiline karar verilmesi gerekir." gerekçesiyle, hüküm bozulmuştur.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bilirkişi kök ve ek raporunda davalının tacir olduğunun ve 72.696,00 TL kira bedeli yönünden davacıya borçlu olduğunun belirtildiği, bozma ilamındaki müktesep haklar da dikkate alınarak davanın kısmen kabulüne, 72.696,00 TL'nin davalı ...'dan tahsiline karar verilmiş; karara karşı, davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
1. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; delillerin tartışılmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını, itirazların değerlendirilmediğini, taleplerin gerekçesiz şekilde reddine karar verilerek yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınmadığını, davalının tacir olup olmaması bakımından seçenekli rapor düzenlenmediğini, müvekkilinin anahtar teslimine ilişkin yükümlülüğünü yerine getirdiğini ancak bu konudaki savunmaların araştırılmadığını belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Gerekçe ve Değerlendirme
Uyuşmazlık, ödenmeyen bakiye kira alacağı ile muacceliyet kaydına dayalı kira alacağı istemine ilişkindir.
Temyizen incelenen Mahkeme kararının; uyulan bozma ilamında gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yapılarak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hesaplama yapılan bilirkişi raporu esas alınarak verildiği, bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ilişkin ileri sürülen sebeplerin incelenmesinin artık mümkün olmadığı, özellikle davalı ...'ın tacir olduğunun ticaret sicil kaydı ile belirlendiği anlaşılmakla, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan Mahkeme kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesi atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 439 uncu maddesi uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,
1086 sayılı Kanun’un 440 ıncı maddesi gereğince karar düzletme yolu kapalı olmak üzere,
08.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Vadeli Senet Düzenlenen Kira Bedelinin Takipte Muacceliyeti
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Hastanenin Taşınmasıyla Erken Tahliye ve Eski Dönem Makul Süre Zararı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Hasılat Kirasında Ödeme İspatı ve Bozmaya Uymanın Etkisi
İlgili Sayfalar
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Esas No
2024/852
Karar No
2025/110
Karar Tarihi
8 Ocak 2025
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları