Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Fazla Mesaide Bordro Hilesi ve Zamanaşımı

Kararın Tam Metni

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2025/82 E., 2025/274 K.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı ve davalı ... ve ... AŞ vekillerince temyiz edilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi.

Davacı ve davalı ... ve ... AŞ vekillerince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 17.02.2026 Salı günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davacı vekili Avukat ... ile davalılar vekili Avukat ... geldiler.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 06.11.2014 tarihinden itibaren davalı Şirketçe yapımı üstlenilen ... yüksek hızlı batı çevre yolu inşaatı işinde ve aynı grupça üstlenilen ...Mil karayolu projesinde çelik konstrüksiyon imalat ustası olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin işveren tarafından 31.10.2017 tarihinde feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... ve ... İnşaat AŞ vekili cevap dilekçesinde; dava konusu uyuşmazlığa Rus hukukunun uygulanması gerektiğini, davacıya çalıştığı dönemde hak etmiş olduğu tüm işçilik alacaklarının ödenmiş olduğunu, iş sözleşmesinin sona erdirilmesine ilişkin olarak imzalanan ikalede taahhüt edilen bedellerin eksiksiz ödendiğini, iş sözleşmesinin davacının talebi üzerine ikale ile sona erdirildiğini, bu nedenle kıdem ve ihbar tazminatının reddi gerektiğini, davacıya tek seferde 375.850,17 Ruble ücret alacağı, 321.750,00 Ruble tazminat olmak üzere toplam 697.600,17 Ruble ödendiğini, bu ödemelerin yapılması kaydı ile davacı Şirketten hiçbir alacağının kalmadığına ilişkin ibraname verdiğini, işçilerin çalışma saatlerinin aylık tutulan puantaj kayıtları ile sabit olduğunu ve bu puantaj kayıtlarında işçinin de imzasının bulunduğunu, davacının tüm alacaklarının reddi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ...ve ... AŞ (Eski ünvanı: ... AŞ) vekili davacının kendi işçisi olmadığını beyan etmiş, husumet itirazında bulunmuş ve davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 20.02.2024 tarihli kararı ile; davacının banka kayıtları incelendiğinde davacıya 21.11.2017 tarihinde 8.753,93 Euro kıdem tazminatı ödemesinin yapıldığı, davacının denetime elverişli bilirkişi kök raporunda belirtilen miktar üzerinden hak kazandığı kıdem tazminatı hesaplamasında bakiye kıdem tazminatı alacağının kalmadığı, davalı tarafından iş sözleşmesinin haklı nedenle sona erdirildiği ve ihbar öneli verildiğinin ispat edilemediği bu nedenle Rusya hukukuna göre davacının ihbar tazminatına hak kazandığı, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil alacakları yönünden ise; imzalı ücret bordrolarında tahakkuk eden dönemlerin dışlanması gerektiği, davacının imzasını taşıyan Aralık/2014 - Ekim/2017 dönemi puantaj ve ücret bordrolarının ibraz edildiği, puantaj kayıtlarının ve bordroların imzalı olduğu, bordrolarda her ay değişen miktarlarda fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücretinin tahakkuk ettirildiği, davacı tarafından ihtirazı kaydın ücret bordrolarına konulmadığı, bordroların da imzalı olduğu, bu nedenle bu alacakların reddi gerektiği, davalı ...ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ'de davacının çalışmasının bulunmaması nedeniyle bu Şirkete husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığı gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 20.02.2024 tarihli kararına karşı süresi içinde içinde davacı ve davalı ... ve ... İnşaat AŞ vekillerince tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 03.07.2024 tarihli kararı ile; başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 03.07.2024 tarihli kararının süresi içinde davacı ve davalı ... ve ... İnşaat AŞ vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairece, banka yolu ile yapılan ödeme miktarları ve ücret bordrolarındaki miktarlar birlikte değerlendirilerek, bordro hilesinin bulunup bulunmadığı şüpheye yer vermeyecek şekilde tespit edildikten sonra oluşacak sonuca göre talepler hakkında bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesinin hatalı olduğu, davacıya 8.753,93 Euro ödeme yapıldığı gerekçesiyle kıdem tazminatı alacağı reddedilmiş ve ihbar tazminatı alacağı hüküm altına alınmış ise de dosya içindeki "ibraname" başlıklı belgede, davacıya ücret olarak 375.850,17 Ruble, tazminat olarak da 321.750,00 Ruble ödeneceğinin düzenlendiği, davacıya toplam 697.600,17 Ruble'nin karşılığı olarak yapılan 8.753,93 Euro ödemenin içinde ücret alacağı için yapılan ödemenin de bulunduğu, Mahkemece kıdem tazminatı alacağı tavanı da dikkate alınarak davacıya yapılan kıdem tazminatı alacağı belirlenerek fazladan yapılan bir ödeme var ise bunun ihbar tazminatı alacağından mahsubu gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacıya banka aracılığıyla Euro olarak ödeme yapıldığı, ancak bordrolarda tahakkuk ettirilen ücretler ile ödenen tutarlar arasında farklılıklar olduğu, davacıya banka kanalıyla ödenen tutarların ücret bordrolarında tahakkuk ettirilen tutarları karşılamadığı, bordrolardaki tahakkukların aslında gerçekte davacının çalışmalarının karşılığının olmadığı, bu nedenle bordrolarda fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacakları gibi adlarla gösterilen tahakkukların temel ücrete dâhil olduğu, her ne kadar ücret bordrolarında davacıya her ay değişen miktarlarda ödeme yapıldığı, fazla çalışma sürelerinin de farklı olduğu, ayrıca bordroların imzalı olduğu anlaşılmakta ise de; dosya içinde bulunan davacıya ait banka hesap hareketlerinin incelenmesinde davacıya yapılan ödemelerin elden alınan miktarlar da dikkate alındığında hep 1.650,00 Euro olduğunun anlaşılması karşısında bordroların hileli olduğunun kabulü ve temel ücrete dâhil olduğu kabul edilen ödemelerin gerçekte fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti çalışmalarının karşılığı olarak dikkate alınmaması gerektiği, kıdem tazminatı alacağı tavanı da dikkate alınarak davacıya yapılan kıdem tazminatı alacağı belirlendikten sonra tazminat olarak davacıya fazladan yapılan ödemenin de ihbar tazminatından mahsubu gerektiği, davalı ...ve ... AŞ'de davacının çalışmasının bulunmaması nedeniyle bu Şirkete husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Hizmet süresine ilişkin itirazları ve kıdem tazminatı tavanı birlikte değerlendirildiğinde, davacının kıdem tazminatı alacağının dahi eksik ödendiğini, ihbar tazminatı alacağının ise hiç ödenmediğini,

b. Davalı ...ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ yönünden davanın husumetten reddinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı ... ve ... İnşaat AŞ vekili temyiz dilekçesinde;

a. Dava ve ıslah tarihi itibarıyla alacakların zamanaşımına uğradığını,

b. Rusya hukukunda ihbar tazminatı düzenlenmediği hâlde bu alacak yönünden davanın kabulüne karar verildiğini,

c. Davacıya ikale kapsmaında 8.753,93 Euro ödeme yapıldığı hâlde ihbar tazminatı alacağına hükmedildiğini,

d. Müvekkili Şirket tarafından davacı tarafın hak kazandığı tüm ödemeler kendisine zamanında ödendiğinden davacının herhangi bir alacağının bulunmadığını, davacının fazla çalışma yaptığını, hafta tatilleri ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığına ilişkin iddialarını ispatlayamadığını,

e. Davacı tarafından imzalanan ücret bordroların dikkate alınmadığını,

f. Dava dilekçesinde talep edilen miktar yönünden dava tarihinden, ıslah ile artırılan kısım yönünden ise ıslah tarihinden faiz uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının aylık ücretinin tespiti ile fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının hesaplanması ve miktarına ilişkindir.

1. Temyizen incelenen kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekilinin tüm; davalı ... ve ... AŞ vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dava konusu alacakların zamanaşımına uğrayıp uğramadığının açıklığa kavuşturulması gereklidir.

Rusya Federasyonu İş Kanunu'nun uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan 392. maddesi; “Çalışan, hakkının ihlal edildiğini öğrendiği veya öğrenmesi gerektiği günden itibaren üç ay içinde bireysel iş uyuşmazlığının çözümü için mahkemeye başvurma hakkına sahiptir.

Çalışan, ücretlerin ve diğer ödemelerin ödenmemesi veya eksik ödenmesine ilişkin bireysel işçi ihtilaflarının çözümü için, işten çıkarılma nedeniyle ödenmesi gereken ücretlerin ve diğer ödemelerin yapılmaması veya eksik ödenmesi de dahil olmak üzere, bu tutarların ödenmesi için belirlenen tarihten itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurma hakkına sahiptir. (03.07.2016 tarihli Kanun ile değişiklik yürürlüğe girmiştir)

İşveren, çalışanın işletmeye verdiği zararın tazminine ilişkin uyuşmazlıklarda, zararın tespit edildiği tarihten itibaren bir yıl içinde mahkemeye gitme hakkına sahiptir.

Bu maddede belirtilen sürelerin geçerli bir nedenle kaçırılması durumunda, bu süreler mahkeme tarafından tekrar başlatılabilir.” şeklindedir.

Somut uyuşmazlıkta, davacının Rusya hukukuna tâbi çalışmasının sona erdiği tarihte yürürlükte olan Rusya Federasyonu İş Kanunu'nun 392. maddesi uyarınca uygulanması gereken zamanaşımı süresi bir yıldır. Buna göre talep edilen alacaklar bakımından 392. madde çerçevesinde değerlendirme yapılarak bir yıllık zamanaşımı süresinin dolup dolmadığı belirlenmelidir.

Davacının iş sözleşmesi 31.10.2017 tarihinde son bulmuş olup işbu dava 30.11.2017 tarihinde açılmıştır. Bozma öncesi aldırılan bilirkişi raporunda, zamanaşımına uğrayan alacak bulunmadığı değerlendirmesine yer verilmiş ise de İlk Derece Mahkemesince; Aralık/2014-Ekim/2017 dönemi puantaj ve ücret bordrolarının ibraz edildiği, puantaj kayıtlarının ve bordroların imzalı olduğu, bordrolarda her ay değişen miktarlarda fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücretinin tahakkuk ettirildiği, davacı tarafından ücret bordrolarına ihtirazı kayıt konulmadığı, imzalı ücret bordrolarında tahakkuk bulunan dönemlerin dışlanması gerektiği gerekçesiyle sözü edilen alacakların reddine karar verilmiştir.

Bozma sonrası yapılan yargılamada bordrolar, ödemeler ve dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacının ücretinin net 1.650,00 USD olduğu hususu ile bordro hilesi sebebiyle söz konusu alacakların ödenmediğinin kabulü yerinde olmuş ise de dava dilekçesi içeriği ve yargılama aşamasındaki beyanlar dikkate alındığında davanın kısmi dava olduğu ve buna göre iş sözleşmesinin sona ermesine bağlı olmayan dönemsel alacaklar olan fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının her bir aya ait alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren bir yıllık sürenin geçmesiyle zamanaşımına uğrayacağı gözetilerek süresi içerisinde ileri sürülen ıslaha karşı zamanaşımı def'inin değerlendirilmesi gerekirken bu husus dikkate alınmaksızın karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı ... ve ... AŞ yararına takdir edilen 40.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

17.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.