top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

İŞ HUKUKU  ·  BOZMA

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Matbaada Kurşunla Çalışmada Günlük Süre Sınırı İçin Fiilî Maruziyetin Araştırılması

 

2026/1249 E., 2026/3571 K. · 21 Nisan 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 5 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Matbaa çalışanı, kurşuna maruz kaldığı gerekçesiyle günlük yedi buçuk saati aşan çalışmalarını ve kısa çalışma primini istedi. Keşif raporu kurşunun genel zararını anlatıyor, çalışanın baskı mı, bakım mı, yönetim işi mi yaptığını ve havalandırma koşullarını açıklamıyordu. Daire, fiilî işin ve maruziyetin uzman kurulca yerinde incelenmesini istedi. Primin ödeme günü bakımından da birbirini izleyen toplu sözleşmelerin ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

 

Hukuki İlke

 

Atölyede kurşun içeren malzeme bulunması, oradaki her çalışanın sürekli aynı şekilde maruz kaldığını göstermez. İşçinin görevleri, çalışma süresi ve ortamın teknik koşulları araştırılır.

 

Sonuç

 

İstinaf kararı kaldırıldı. İlk derece kararı fiilî iş ile maruziyetin eksik incelenmesi ve prim faizinin dönemlere ayrılmaması nedeniyle oy birliğiyle bozuldu.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Sağlık Kuralları Bakımından Günde Ancak Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik — m. 4/a-6
    Kararda incelenen çalışma süresi sınırlaması.

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Resmî metindeki maskelemeler korunmuştur.

 

9. Hukuk Dairesi 2026/1249 E. , 2026/3571 K.


"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/1945 E., 2025/2749 K.

DAVA TARİHİ : 08.10.2021

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 6. İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/1173 E., 2024/369 K.


Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait ... 1. Hava Bakım Fabrika İmalat Müdürlüğü işyerinde matbaacı olarak çalıştığını, matbaa mürekkebinin yüksek oranda kurşun, arsenik, antimon, krom ve nikel içerdiğini, 16.07.2013 tarihli ve 28709 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Kuralları Bakımından Günde Ancak Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalıştırılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik'in (Yönetmelik) "Günde azami yedi buçuk saat çalışabilecek işler" başlıklı 4/a-(6) hükmüne aykırı olarak günde 8,5 saat çalıştırıldığını, 15 dakikadan 2 adet molanın düşümü ile günlük çalışmasının 8 saat olduğunu ve davacının günlük yarım saat fazla çalışma yaptığını, aynı işi yapan emsal işyerleri için açılan davalarda davacının çalıştığı matbaacılık işinde de günde ancak 7,5 saat çalıştırılabileceği sonucuna varıldığını, ...'de aynı işi yapan davacının hâlen 8,5 saat çalıştırılmaya devam ettirilmesinin hakkaniyet aykırı olduğunu, davacının üyesi olduğu ... ile ... Bakanlığı arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinin ilgili hükümlerine rağmen davacıya kısa çalışma primi de ödenmediğini, ayrıca günlük 8,5 saat çalıştırıldığı ve ara dinlenmesi hariç günde yarım saat fazla çalışma yaptığı hâlde ücretinin ödenmediğini ileri sürerek müvekkilinin Yönetmelik kapsamında olduğunun (günde 7,5 saat çalışması gerektiğinin) tespiti ile kısa çalışma primi ve fazla çalışma ücretinin davalıdan tahsilini talep etmiştir.


II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, matbaa atölyesi ekipmanlarından biri olan maşalı tipo baskı makinesinin yıllık kullanım miktarları da dikkate alınarak matbaa çalışanlarının kanda kurşun seviyeleri takip edildiğini, davacının 2015 yılındaki sonuçlarında kandaki kurşun aralığının referans aralığında olduğunu, 2021 yılında da ölçümler yapılmış ise de, henüz sonuçların teslim edilmediğini, atölyede direkt ve dolaylı çalışma sürelerinin dikkatlikle takip edildiğini, işyerinde gerekli ve yeterli düzeyde havalandırmanın sağlandığını, ayrıca davacının postabaşı olması sebebiyle birçok işin yönetim, takip, koordine, disiplin ve kontrol alanlarında görev aldığını ve kimyasal maddelere maruziyeti iddiaların aksine doğrudan ve devamlı surette olmadığını, davacının çalışma koşullan incelendiğinde görev tanım formunda belirtilen işleri yaptığı, ilgili Yönetmelik hükümlerine göre kimyasal maddelere maruz kalınan işlerdeki çalışmalarının fiilen ve sürekli olması gerekirken süreklilik arz etmediğini, çalışma ortamı ve koşullarının iş sağlığı ve güvenliği hükümlerine uygun olduğunu, faiz talebinin de başlangıç tarihi ve türü yönlerinden dayanaksız olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı tarafından dosyaya sunulan davacıya ait işçi normal terfi belgesi incelendiğinde davacının matbaacı ve çinkograf olarak çalıştığı, dosya arasına alınan 18.07.2022 tarihli heyet raporuna göre davacının çalışma ortamının zararlı etkilerine maruz kalabileceği ve günde 7,5 saati aşmayacak şekilde çalıştırılması gerektiğinin belirlendiği gerekçesiyle davacının Yönetmelik kapsamında olduğunun ve günde 7,5 saat çalışması gerektiğinin tespiti ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; matbaa atölyesinde çalışan davacının yaptığı işin Yönetmelik kapsamında kaldığı, davacının günlük 7,5 saati aşar şekilde yarım saat fazla çalıştırıldığı, bu sebeple toplu iş sözleşmesinde düzenlenen hüküm gereği fazla çalışma alacağına ve kısa çalışma primine hak kazandığı, hükme esas alınan hesap bilirkişisi raporunun usul ve yasaya uygun olduğu, zamanaşımı savunmasının Mahkemece dikkate alındığı, hüküm altına alınan alacaklara uygulanan faiz başlangıç tarihi ile türünde bir hata bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Zamanaşımı def'inin dikkate alınmadığını,

2. Matbaa atölyesi ekipmanlarından biri olan maşalı tipo baskı makinesinin yıllık kullanım miktarları da dikkate alınarak matbaa çalışanlarının kanda kurşun seviyelerinin takip edildiğini, davacının kandaki kurşun oranını gösteren 2015 yılı tahlil sonucu incelendiğinde sonucun 3.50 olduğunu, referans aralığı olan 0-20 değerleri arasında kaldığının görüleceğini,

3. Davacının postabaşı olarak görev yaptığını, davacının görev tanım formunda görevleri sayılmış olup postabaşı olması sebebiyle kimyasal maddelere maruziyetinin iddiaların aksine doğrudan ve devamlı surette olmadığını,

4. Oluşturulan bilirkişi heyetinin iş güvenliği uzmanı içermemesi sebebiyle yetersiz olduğunu,

5. Bilirkişi raporunda dosyanın davacısı ile ilgili şahsi tespitlerin yer almadığı, davacının hangi tarihlerde hangi görevle bu işyerinde çalıştığının, fiilen ne iş yaptığının belirlenmediği, koruyucu melbusat kullanılıp kullanılmadığı, çalışma ortamının sağlığa uygun olarak havalandırılıp havalandırılmadığı hususlarının açıklanmadığını, sadece genel bir değerlendirmeyle kurşunun insan sağlığı üzerindeki etkilerinden söz edildiğini,

6. Yönetmelik kapsamında 7,5 saat çalışılması gereken bir işte çalışmayan davacının zaten kısa çalışma primine hak kazanmadığını,

7. Uygulanan faiz oranları ile temerrüt tarihlerinin de hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının Yönetmelik kapsamındaki bir işte çalışıp çalışmadığı ve buna bağlı olarak fazla çalışma ücreti ile kısa çalışma primi alacağına hak kazanıp kazanmadığı, hak kazanması hâlinde ise zamanaşımı ile alacaklara uygulanan faizin oranı ve başlangıç tarihi konularına ilişkindir.

Somut uyuşmazlıkta İlk Derece Mahkemesince mahallinde yapılan keşif üzerine düzenlenen bilirkişi raporunda, işyerinde çalışanların çalışma ortamında elle doku teması ve ortamda solunum yolu ile aldıkları kurşun vücudun tüm doku ve organlarında toksik etki yaptığı, matbaa atölyesinde kullanılmakta olan maşalı tip baskı makinesinde kullanılan kurşun harfler ve yardımcı kurşun malzemeleri, daha önceden matbaada kullanılan kurşun içerikli matbaa mürekkepleri ve çalışma ortamında kullanılan diğer kimyasallar (tiner, solvent, ve diğer) ve temizleme malzemeleri göz önüne alındığında insan sağlığı güvenliği gereği 7.5 saat çalışma kapsamında olması gerektiği belirtilmiş olup bu görüşü desteklemek için genel olarak kurşunun insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinden söz edilmiştir.

Kimya mühendisi, makina mühendisi ve hukukçu bilirkişiden oluşan bilirkişi heyet raporunda davacının yaptığı fiilî işe ilişkin herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmamış olması nedeniyle davacının aktif olarak süreklilik arz edecek şekilde kurşuna maruz kalıp kalmadığı anlaşılamamaktadır.

Diğer yandan, davacının çalıştığı işyerinin büyüklüğü, havalandırma koşulları vs. gibi teknik detayların da raporda yer almadığı görülmektedir. Örneğin, davalı tarafça sunulan belgelerde havalandırmanın cam aspiratörü ve emici fan tarafından sağlandığı görsellerle de desteklenmek suretiyle ifade edilmesine rağmen bilirkişi raporunda bu yönde herhangi bir tespite yer verilmiş değildir.

Ayrıca davalı tarafça dosyaya sunulan kayıtlarda davacının "matbaacı ve çinkograf" ya da "konsol imalat ve onarım postabaşı" olarak geçtiği anlaşılmaktadır. Bu durumda Mahkemece öncelikle yapılması gereken iş, davacının bizzat yaptığı fiilî işin (bakım onarım işlemi mi, matbaa atölyesinde aktif olarak sürekli çalışma mı, sevk ve idare mi) belirlenmesidir. Ardından kimya mühendisi ve makina mühendisinin yanı sıra iç hastalıkları uzmanı ve iş güvenliği uzmanından oluşacak bilirkişi heyeti ile mahallinde yeniden keşif yapılmak suretiyle, davacının (ya da aynı işi yapan emsali işçinin) fiilen yaptığı işin kurşun maruziyet oranı ile süreklilik arz edip etmediği hususlarının tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi gerekmektedir.

Bu noktada, davalı tarafça dosya kapsamına kazandırılan davacının direkt siparişte çalıştığı süreleri gösteren 01.01.2020-01.11.2021 tarihleri arasındaki listeler ile 18.08.2015 tarihli davacının toksik düzeyini gösterir laboratuvar sonuçları gibi dosya kapsamında yer alan işyeri kayıtlarının geçerliliği ve güvenilirliği hususlarının da ayrıca değerlendirilmesi gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır. Eksik inceleme ile verilen karar hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Kabule göre de, kısa çalışma prim alacağı bakımından bilirkişi raporunda belirtilen temerrüt tarihlerinden itibaren faize hükmedilmiş ise de 01.03.2019-28.02.2021 tarihleri arasında yürürlükte olan ve 23.08.2019 tarihinde imzalanan 27. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 52/ğ-(4) hükmü gereğince "primlerin o ayki ücretlerle birlikte ödeneceği" hüküm altına alınmış olup daha önce yürürlükte olan toplu iş sözleşmesinde bu hususta herhangi bir ödeme günü belirlenmiş değildir. Bu durumda uyuşmazlık konusu dönemin tamamı yönünden toplu iş sözleşmelerinde yer alan ödeme gününe göre tayin olunan temerrüt tarihlerinin uygulanması doğru olmamıştır.

Dairemizin yerleşik uygulaması uyarınca, işçi muaccel alacaklarını tek tek belirtmek kaydıyla ihtarname ile işvereni temerrüde düşürebilir. Söz konusu ihtarnamede alacak miktarlarının belirtilmesi gerekmez. Dava tarihinden önce yürütülen arabuluculuk süreci sonucunda anlaşma yapılamadığına dair düzenlenen son tutanak bu bağlamda değerlendirildiğinde dava konusu alacakların dava tarihinden önce arabuluculuk aracılığıyla talep edilmesi karşısında davalı işverenin arabuluculuk son tutanak tarihi itibarıyla temerrüde düştüğünün kabulü gerekmektedir. Bu sonuç davalı işverenin usulüne uygun davet edilmesine rağmen arabuluculuk görüşmelerine katılmadığı durumlarda da geçerlidir. Dolayısıyla kısa çalışma primi alacağına ilişkin olarak 01.03.2019 tarihindeki önceki dönem yönünden arabuluculuk son tutanak tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde bilirkişi raporunda belirtilen temerrüt tarihlerinin hükme esas alınması da hatalı olmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

 

Benzer Kararlar

 

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Sağlık Nedeniyle Haklı Fesihte İşten Ayrılış Kodunun Düzeltilmesi

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: Fazla Çalışmada İndirim ve Mahsup Sırası

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: Primli Ücrette Fazla Çalışma Hesabı

Tüm İş Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

İçtihatlar

İş Hukuku Davaları

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi

 

Esas No

2026/1249

 

Karar No

2026/3571

 

Karar Tarihi

21 Nisan 2026

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

İş Hukuku Davaları

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İşçilik Alacakları Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page