top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

İŞ HUKUKU  ·  BOZMA

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Rusya ve Kazakistan’da Çalışan İşçinin Alacaklarında Zamanaşımı

 

2026/2130 E., 2026/1890 K. · 3 Mart 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Rusya ve Kazakistan’da farklı dönemlerde çalışan işçi, kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla çalışma ve tatil ücretleri istedi. İlk derece mahkemesi iki ülke bakımından da zamanaşımı süresinin dolmadığını kabul etti. Yargıtay, Kazakistan hukukuna tabi dönem için son çalışma tarihini esas alarak o dönemin taleplerini zamanaşımına uğramış buldu. Rusya dönemi için ay ay doğan alacakların muacceliyet tarihleri, feshe bağlı alacakların doğduğu tarih ve dava türü ayrı değerlendirilmediğinden mahkeme kararını bozdu.

 

Hukuki İlke

 

Yabancılık unsuru taşıyan işçilik alacağında zamanaşımı, alacağın esasına uygulanan hukuka tabidir. Daire feshe bağlı alacakların başlangıcında bir ülkedeki işin bitişi ile öbüründeki işin başlangıcı arasında bir ayı aşan süre bulunup bulunmadığına baktı. Aylık alacaklarda ilgili ülke hukukundaki muacceliyet kuralını esas aldı.

 

Sonuç

 

Kazakistan dönemi isteklerinin zamanaşımına uğradığı ve Rusya dönemine ilişkin sürenin alacak türlerine göre yeniden incelenmesi gerektiği gerekçesiyle ilk derece kararı oy birliğiyle bozuldu.

 

İlgili Mevzuat

 

  • 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun — m. 2, 8
    Kararda anılan

  • Kazakistan İş Kanunu — m. 160
    Kararda anılan

  • Rusya Federasyonu İş Kanunu — m. 392
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

9. Hukuk Dairesi         2026/2130 E.  ,  2026/1890 K.


"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2025/133 E., 2025/411 K.


İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 29.06.2006-30.05.2020 tarihleri arasında davalı Şirketin ..'da bulunan değişik şantiyelerinde havalandırma ve montaj ustası olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin hiçbir gerekçe gösterilmeden haksız yere sonlandırıldığını, son ücretinin net 2.300,00 USD olduğunu belirterek kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal ... ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı ile dava dışı .. .. arasında arabuluculuk anlaşma belgesi düzenlenmiş olduğunu, kanuna ve yerleşik içtihatlara göre anlaşma belgesine rağmen dava açılmasının mümkün olmadığını, husumet itirazında bulunduklarını, alacakların zamanaşımına uğradığını, dava konusu uyuşmazlığa çalıştığı ülke mevzuatının uygulanması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 16.01.2024 tarihli kararı ile; yapılan yargılama sonucu davacının 29.06.2006 - 22.04.2020 tarihleri arasında aralıklı olarak çalışmasının bulunduğu, tarafların hukuk seçimi yaptığına ilişkin sözleşme bulunmayan 29.06.2006 - 04.07.2007, 18.07.2007-18.07.2008, 15.08.2008- 20.07.2009, 30.08.2009-31.08.2010, 20.09.2010-19.10.2010, 01.11.2010-16.02.2012, 20.03.2012- 07.05.2013, 05.06.2013-07.09.2013, 12.09.2013-29.04.2014, 14.05.2014-09.06.2014, 02.07.2014- 11.06.20 15... .01.2020-22.04.2020 tarihleri arasında Türk hukuku uygulanması gerektiği, sözleşme bulunan 05.09.2015-12.07.2017 tarihleri arasında Kazakistan hukuku, 30.11.2017-30.05.2018 tarihleri arasında ise Rus hukuku uygulanması gerektiği, her ne kadar davalı tarafça 20.04.2020 tarihli arabuluculuk anlaşma belgesi ibraz edilmişse de davacıya Şirket idari binasında anlaşma tutanaklarının imzalatıldığı, arabuluculuk görüşmelerinin yapılmadığı ve davalı tarafa ait imzaların da o aşamada bulunmadığı, davacının arabulucuya usulüne uygun bir başvurusunun olmadığı, yapıldığı belirtilen görüşmelerin işyerinde gerçekleştiği, işverenin davacının alacaklarla ilgili olarak delil oluşturma ve dava açma yasağı oluşturma yönünde çaba içine girdiğinin anlaşıldığı, usulüne uygun bir arabuluculuk başvurusunun ve görüşmesinin yapılmadığı gibi mevzuat hükümleri çerçevesinde arabuluculuk anlaşma belgesinin düzenlenmediği sonucuna varıldığı, tüm bu tespitler karşısında; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu hükümleri dikkate alındığında, taraflar arasında yapılan işlemlerin geçerli ihtiyari arabuluculuk faaliyeti olarak nitelendirilmediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.


IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 16.01.2024 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesinin 10.10.2024 tarihli kararı ile; İlk Derece Mahkemesi kararında isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 10.10.2024 tarihli kararının süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece; davacının 29.06.2006-04.07.20 07... .01.2020-22.04.2020 tarihleri arasındaki dönemlerde davacının Rusya'da çalıştığı sabit olup bu dönemlerde Rus hukuku, kalan 18.07.2007-18.07.2008, 15.08.2008-20.07.2009, 30.08.2009-31.08.2010, 20.09.2010-19.10.2010, 01.11.2010-16.02.2012, 20.03.2012-07.05.2013, 05.06.2013-07.09.2013, 12.09.2013-29.04.2014, 14.05.2014-09.06.20 14... .07.2014-11.06.2015 tarihleri arasındaki dönemlerde ise yapılacak araştırma neticesinde tespit edilecek olan mutad işyeri hukukunun (Rusya veya Kazakistan) uyuşmazlıkta uygulanması gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda, davacının 29.06.2006-04.07.2007, 18.07.2007-18.07.2008, 15.08.2008-20.07.2009, 30.08.2009-31.08.2010, 20.09.2010-19.10.2010, 01.11.2010-16.02.2012, 20.03.2012-07.05.2013, 05.06.2013-07.09.2013, 12.09.2013-29.04.2014, 14.05.2014-09.06.2014, 02.07.2014-11.06.2015, 30.11.2017-30.05.2018, 24.01.2020-22.04.2020 tarihleri arasındaki çalışma dönemi yönünden Rus hukukunun, 05.09.2015-17.01.2016, 21.01.2016-06.12.2016, 16.12.2016-12.07.2017 tarihleri arasındaki çalışma dönemi yönünden ise Kazakistan hukukunun uygulanması gerektiği, zamanaşımını düzenleyen Kazakistan İş Kanunu'nun 160. maddesi ile Rusya Federasyonu İş Kanunu'nun 392. maddesi hükümlerine göre davacının son fesih tarihi itibarıyla pandemi nedeniyle duran süreler nazara alındığında zamanaşımı ve hak düşürücü sürenin geçmediği, sürenin kaçırılması hâlinde dahi geçerli nedenin bulunduğu, davacının alacaklarının zamanaşımına uğramadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Uyuşmazlıkta Türk hukukunun uygulanması gerektiğini,

b. Davacının ücret seviyesi belirlenirken elden alınan 300,00 USD'nin hesaplamalara dâhil edilmesi gerektiğini, davacının ücretinin 2.300,00 USD olarak kabulü gerektiğini,

c. Tanık beyanlarının tüm çalışma dönemi için dikkate alınarak fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal ... ve genel tatil ücret alacaklarının hesaplanması gerektiğini ve bu hesaplamalar yapılırken işyerinin niteliği, kapasitesi, yapılan işin niteliğinin göz önünde bulundurulması gerektiğini,

d. Rus ve Kazakistan hukukuna göre günlük çalışma saatinin hatalı tespit edildiğini,

e. Yabancı hukuka yönelik yapılan hesaplamalarda indirim yapılmasının mümkün olmadığını ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Davanın zamanaşımı nedeniyle tamamen reddine karar verilmesi gerektiğini,

b. Arabuluculuk anlaşma belgesine rağmen davacının işbu davayı açmasının mümkün olmadığını,

c. Müvekkilinin davada husumeti bulunmadığını,

d. Yalnızca yurda giriş çıkış kayıtlarına dayanılarak hizmet süresinin tespit edilemeyeceğini,

e. Ücret bordrolarına göre davacının aylık ücretinin 1.305,00 USD olduğunu,

f. Davacının çalışması yurt dışında geçtiğinden ücretinin brüte çevrilmesinin kabul edilemeyeceğini,

g. Davacıya ihbar tazminatının ödendiğini,

h. Rus İş Kanunu'na göre tazminat hesaplamasında davacının başka işyerinde çalışıp çalışmadığının araştırılmadığını,

ı. Davacıya fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal ... ve genel tatil ücretlerinin ödendiğini, imzalı ve ihtirazı kayıtsız bordrolarda tahakkukların yer aldığını,

j. Ulusal ... ve genel tatil günlerine ilişkin talebinin kabul edilemeyeceğini, Rusya'da çalışan bir Türk işçinin hem Rusya'nın hem Türkiye'nin ulusal ... ve genel tatil günlerinde çalışamayacağını,

k. Tanık beyanlarının hangi dönemde davacıyla birlikte çalıştıkları tespit edilmeden hesaplama yapılamayacağını ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; iş sözleşmesine uygulanacak hukuk ile dava konusu alacakların zamanaşımına uğrayıp uğramadığına, ücret seviyesi ile alacakların hesaplanması ve ispatı hususlarına ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Maddi hukukun bir müessesesi olan zamanaşımı, hukuki işlem ve ilişkinin esasına uygulanan hukuka tâbidir (Vahit Doğan, Milletlerarası Özel Hukuk, Ankara, 2022, s.315; Gülin Güngör, Türk Milletlerarası Özel Hukuku, Ankara, 2021, s.127). Buna göre Rusya Federasyonu İş Kanunu'nun ve Kazakistan İş Kanunu'nun bu konudaki hükümlerinin uyuşmazlıkta uygulanması, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 2. ve 8. maddelerinin bir gereğidir.

Somut uyuşmazlıkta, davacının 29.06.2006-04.07.2007, 18.07.2007-18.07.2008, 15.08.2008-20.07.2009, 30.08.2009-31.08.2010, 20.09.2010-19.10.2010, 01.11.2010-16.02.2012, 20.03.2012-07.05.2013, 05.06.2013,07.09.2013, 12.09.2013-29.04.2014, 14.05.2014-09.06.2014, 02.07.2014-11.06.2015, 30.11.2017-30.05.2018, 24.01.2020-22.04.2020 tarihleri arasındaki çalışma dönemleri Rus hukukuna, 05.09.2015-17.01.2016, 21.01.2016-06.12.2016, 16.12.2016-12.07.2017 tarihleri arasındaki çalışma dönemi ise Kazakistan hukukuna tâbidir.

İlk Derece Mahkemesince bozma sonrası yapılan yargılama sonunda davacının her iki ülke hukukuna göre de taleplerinin zamanaşımına uğramadığı yönünde yapılan değerlendirme hatalıdır.

Öncelikle farklı ülke hukukuna tâbi talepler bakımından zamanaşımı def'inin değerlendirilmesine ilişkin ilke Dairemizin 28.02.2024 tarihli ve 2024/602 Esas, 2024/3802 Karar sayılı ilâmında;

"Belirtmek gerekir ki farklı ülke hukuklarına tâbi birden fazla çalışma dönemi bakımından iş sözleşmesine uygulanacak hukukun tespitinde, bu çalışma dönemleri arasındaki sürenin uzun veya kısa oluşunun herhangi bir önemi bulunmamaktadır. Her bir çalışma dönemi için uygulanması gereken ülke hukuku, her hâlükârda ayrı ayrı değerlendirilerek talep edilen alacaklar tespit edilir.

Ancak tarafların farklı ülke hukukuna tâbi talepleri bakımından zamanaşımı süresinin hangi tarihten itibaren başlayacağı hususu, bu konuda ikili bir ayrım yapılmasını gerektirir:

Sözleşmenin sona ermesine bağlı olmayan alacaklar bakımından her ülke hukukunun öngördüğü zamanaşımı süresi, farklı çalışma dönemleri arasında geçen sürenin uzunluğu veya kısalığı dikkate alınmaksızın, o ülke hukukunun öngördüğü başlangıç tarihine göre belirlenir. Sözleşmenin sona ermesine bağlı alacaklar bakımından ise aynı sonuca varmak mümkün değildir. Bu alacaklar bakımından, çalışma dönemleri arasında makul bir sürenin geçip geçmediği dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır. Buna göre bir ülkede çalışması sona erdikten sonra bir ay veya bir aydan daha kısa süre (makul süre) içinde başka bir ülkede çalışmaya başlamış işçinin sözleşmenin sona ermesine bağlı alacakları yönünden zamanaşımı süresinin başlangıcı, önceki çalışmaların tasfiye edilip edilmediğine bakılmaksızın, son dönem çalışmanın sona erdiği tarihe göre belirlenir. Sözü edilen makul sürenin geçirilmiş olması durumunda ise zamanaşımı süresi, her bir çalışma döneminin bitim tarihinden itibaren başlatılmalıdır.

Şüphesiz işçinin aynı ülke hukukuna tâbi birden fazla çalışma döneminin, o ülke mevzuatında imkân tanındığı takdirde birleştirilmesi mümkündür." şeklinde açıklanmıştır.

Yukarıda açıklanan ilke ve esaslar dikkate alındığında; davacı işçinin Kazakistan hukukuna tâbi olan çalışma dönemlerinde sözleşmenin sona ermesine bağlı alacaklar yönünden zamanaşımı süresinin başlangıcının belirlenmesinde, Kazakistan hukukuna tâbi çalışmanın sona erdiği tarih olan 12.07.2017 tarihinin esas alınması gerekmekte olup dava tarihi ve Kazakistan İş Kanunu'nun "Bireysel İş Uyuşmazlıklarının İncelenmesi için Başvuru Koşulları" başlıklı 160. maddesinde yer alan 1 yıllık zamanşımı süresi gözetildiğinde Kazakistan çalışma dönemine ait tüm taleplerin zamanaşımına uğradığı anlaşılmaktadır.

Rus hukukuna tâbi çalışma dönemleri bakımından ise; Rus hukukuna tâbi çalışmalarının sona erdiği tarihte yürürlükte olan Rusya Federasyonu İş Kanunu'nun 392. maddesi uyarınca uygulanması gereken zamanaşımı süresi bir yıldır. Buna göre talep edilen alacaklar bakımından 392. madde çerçevesinde değerlendirme yapılarak bir yıllık zamanaşımı süresinin dolup dolmadığı belirlenmelidir. Davacı kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarını kısmi dava, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal ... ve genel tatil alacaklarını ise belirsiz alacak davası yoluyla talep etmiş, 28.03.2022 tarihli dilekçesi ile kısmi davası için ıslah, belirsiz alacak davası için bedel artırım talebinde bulunmuştur. Davalı taraf süresinde sunmuş olduğu cevap dilekçesinde ve ıslaha karşı beyan dilekçesinde süresi içerisinde zamanaşımı def'i ileri sürmüştür. Bu durumda davanın kısmi veya belirsiz alacak davası olduğu da göz önünde bulundurulmak suretiyle zamanaşımı savunması değerlendirilmelidir. Buna göre ulusal ... ve genel tatil, fazla çalışma ile hafta tatili ücreti gibi alacaklar bakımından her bir aya ait alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren, sözleşmenin feshine bağlı alacaklar bakımından da fesih tarihinden itibaren bir yıllık sürenin geçmesi ile talep edilen alacakların zamanaşımına uğrayacağının gözetilmemesi hatalıdır.


VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

03.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi

 

Esas No

2026/2130

 

Karar No

2026/1890

 

Karar Tarihi

3 Mart 2026

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

İş Hukuku Davaları

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İşçilik Alacakları Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page