İŞ HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Tek Bordrodaki İkramiye ve Emsal Ücret
2026/3201 E., 2026/6305 K. · 25 Haziran 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 22 Kasım 2026
Kararın Özeti
İşe iade kararından sonra işe başlatılmayan güvenlik uzmanı, ikramiye ve diğer alacaklarını istedi. İşçi sendika üyesi değildi ve dayanışma aidatı ödememişti. Yargıtay, yalnız bir bordroda görülen ikramiye tahakkukunu tekrarlanan bir işyeri uygulamasını ispatlamak için yeterli bulmadı. Hesaplamada kullanılan emsal ücretlerin sendikalı çalışanlara ait olup olmadığının da araştırılmasını istedi. Yıllık izin gerekçesindeki hatayı, hüküm kanuni izin süresine göre kurulduğundan ayrı bozma nedeni saymadı.
Hukuki İlke
Toplu iş sözleşmesinden yararlanamayan işçi bakımından ikramiyenin işyeri uygulamasına dayandığı ileri sürüldüğünde, düzenli ve tekrarlanan ödeme somut delille ispatlanmalıdır. Bu dosyada emsal ücret sendikasız çalışana göre belirlenmelidir.
Sonuç
Bölge adliye mahkemesi kararı kaldırıldı. İlk derece kararı, ikramiye ispatı ile emsal ücretin belirlenmesine ilişkin gerekçelerle bozuldu.
İlgili Mevzuat
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu — m. 39
Kararda anılan4857 sayılı İş Kanunu (m. 18 işveren savunmasında)
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
9. Hukuk Dairesi 2026/3201 E. , 2026/6305 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1254 E., 2026/123 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 24. İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/353 E., 2025/135 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 01.11.2016 tarihinden itibaren davalı Şirket nezdinde güvenlik uzmanı olarak çalıştığını, 01.11.2022 tarihinde tebliğ edilen fesih bildirimi ile iş sözleşmesinin feshedildiğini, en son aylık çıplak ücretinin yanında toplu iş sözleşmesi uyarınca yılda 3,2 aylık yani 96 günlük ikramiye ile yol, yemek, yakacak, eğitim, Ramazan ve Kurban Bayramları, kira, özel sağlık sigortası primi, BES katkı payı, aylık cep telefonu ve altın yardımı gibi sosyal haklardan yararlandığını, feshin geçersizliği nedeniyle açılan işe iade davasında davanın kabulüne ilişkin kararın kesinleştiğini, işe başlama talebinde bulunulduğunu, ihtarnamenin tebliğine rağmen işe başlatılmadığını ve işe başlatmama tazminatının ödendiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık ücretli izin ve ikramiye alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının görev yaptığı bölümde yapılan norm kadro çalışmaları sonucunda kadro fazlalığı oluştuğunu ve başka uygun kadro bulunmadığını, bu kapsamda iş sözleşmesinin 4857 sayılı İş Kanunu’nun (4857 sayılı Kanun) 18. maddesi uyarınca işletmesel ve geçerli nedenlerle feshedildiğini, feshin haklı ve geçerli olması nedeniyle kıdem ve ihbar tazminatı koşullarının oluşmadığını, yıllık ücretli izin alacağına ilişkin taleplerinin mesnetsiz olduğunu, davacının kullanmadığı izinlere karşılık brüt 5.810,35 TL yıllık ücretli izin karşılığının bordrolarla ödendiğini, davacının herhangi bir ikramiye alacağı bulunmadığını, prim ve ikramiyenin performansa bağlı ek bir ödeme olduğunu, fiilî çalışmayı gerektirdiğini, boşta geçen sürede prim, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti gibi ödemelerin talep edilemeyeceğini, davacıya tüm hak ve alacaklarının ödendiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının kıdem tazminatı, ihbar taminatı, yıllık ücretli izin ve ikramiye alacaklarının kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının iş sözleşmesinin feshi üzerine açılan işe iade davasının kabul edildiği, kararın Bölge Adliye Mahkemesi denetiminden geçerek kesinleştiği ve bu suretle feshin haklı ve geçerli nedene dayanmadığının yargı kararıyla kesin olarak tespit edildiği, davacının feshe bağlı olarak kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığı, Mahkemece, fesih tarihinin kesinleşen işe iade kararı doğrultusunda 26.08.2024 olarak kabul edilmesi; kıdem tazminatı hesabında emsal işçi ücreti esas alınmak suretiyle yasal tavanın uygulanması ve ihbar tazminatının giydirilmiş brüt ücret üzerinden belirlenmesinin usul ve kanuna uygun olduğu, Mahkemece, davacının hizmet süresine göre hak kazandığı yıllık ücretli izin süresinin belirlendiği, dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler esas alınarak kullanılan izinlerin mahsup edildiği ve kullanılmayan izin süresi üzerinden yıllık ücretli izin alacağının hesaplandığı, saatlik kullanılan izinlerin yıllık izin olarak kabul edilmemesinin hukuka uygun olduğu, davacının yıllık izin gün sayısının belirlenmesinde toplu iş sözleşmesi hükümlerine değil 4857 sayılı Kanun hükümlerine dayanıldığının da dosya kapsamından açıkça anlaşıldığı, yıllık ücretli izin alacağına ilişkin kabulde usul ve kanuna aykırılık bulunmadığı, her ne kadar ikramiye ödemesinin kaynağı toplu iş sözleşmesi olsa da işçiye fiilen ve düzenli olarak yapılan ikramiye ödemelerinin kazanılmış hak niteliği taşıdığının kabul edilmesi gerektiği, sendika üyeliği bulunmayan bir işçiye ikramiye ödemesi yapılmış olması hâlinde, bu ödemenin varlığı ve sürekliliği esas alınarak alacak hesabı yapılmasının mümkün olduğu, dosya kapsamındaki bordrolar ile kesinleşmiş işe iade davası içeriğinden, davacıya çalışma süresi boyunca yıllık 96 gün üzerinden ikramiye ödendiğinin sabit olduğu, davacının 2022 yılına ilişkin olarak ödenmeyen kısmı talep ettiği, bilirkişi tarafından taleple bağlılık ilkesi gözetilerek yapılan ödemeler mahsup edilmek suretiyle hesaplama yapıldığı, ikramiye hesabının toplu iş sözleşmesi hükümlerine değil, fiilî ödeme ve kazanılmış hak olgusuna dayandırıldığının anlaşıldığı, ikramiye alacağının hüküm altına alınmasında da hukuka aykırı bir yön bulunmadığı belirtilerek davalı vekilinin istinaf başvursunun reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde;
1. Davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazanmadığını,
2. Davacının sendika üyesi olmadığını ve toplu iş sözleşmesinden yararlanmasının mümkün olmadığını,
3. Saatlik olarak kullanılan izinlerin yıllık izin hesabından dışlanması gerektiğini, yıllık izin gün sayısının toplu iş sözleşmesine göre belirlenmesinin hatalı olduğunu,
4. İkramiye alacağının reddi gerektiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazanıp kazanmadığı, yıllık ücretli izin ve ikramiye alacağının ispatı ve hesabına ilişkindir.
1. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun "Toplu iş sözleşmesinden yararlanma" başlıklı 39. maddesinin ilgili kısmı şöyledir;
“(1) Toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanır.
(2) Toplu iş sözleşmesinden, sözleşmenin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olanlar yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra üye olanlar ise üyeliklerinin taraf işçi sendikasınca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanır.
(3) Toplu iş sözleşmesinin imza tarihi ile yürürlük tarihi arasında iş sözleşmesi sona eren üyeler de, iş sözleşmelerinin sona erdiği tarihe kadar toplu iş sözleşmesinden yararlanır.
(4) Toplu iş sözleşmesinin imzası sırasında taraf işçi sendikasına üye olmayanlar, sonradan işyerine girip de üye olmayanlar veya imza tarihinde taraf işçi sendikasına üye olup da ayrılanlar veya çıkarılanların toplu iş sözleşmesinden yararlanabilmeleri, toplu iş sözleşmesinin tarafı olan işçi sendikasına dayanışma aidatı ödemelerine bağlıdır. Bunun için işçi sendikasının onayı aranmaz. Dayanışma aidatı ödemek suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma, talep tarihinden geçerlidir. İmza tarihinden önceki talepler imza tarihi itibarıyla hüküm doğurur.
..."
Somut uyuşmazlıkta, söz konusu yasal düzenleme uyarınca davacının sendika üyesi olmadığı ve dayanışma aidatı ödemediği sabit olmakla toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlanamayacağı açıktır. Bu nedenle hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının kullanmadığı yıllık izin süresinin toplu iş sözleşmesine göre belirlenmesi ve Mahkemece bu hesap esas alınarak gerekçede davacının 103 gün yıllık ücretli izin hakkı olduğunun belirtilmesi hatalı ise de davacının 4857 sayılı Kanun'a göre hak ettiği 96 gün izin karşılığı ücretini talep etttiği ve Mahkemece bu süre üzerinden yıllık ücretli izin alacağının hüküm altına aldığı anlaşıldığından, bu husus bozma sebebi yapılmamıştır.
2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
3. Kanun ya da iş sözleşmesinde düzenlenmemesine, bu yönde yasal ve akdi bir zorunluluk bulunmamasına karşın, işçi ile işveren arasındaki hukuki ilişkiye yön veren, varlığını somut uygulamalar şeklinde gösteren eylemli durum işyeri uygulamalarını oluşturur. İşyerinde düzenli olarak tekrarlanmakla oluşan, herhangi bir koşula bağlı bulunmayan işyeri uygulamaları, işçilerin zımni kabulleriyle bir iş sözleşmesi hükmü, diğer bir ifadeyle, iş şartı (çalışma koşulu) hâline dönüşürler; bir iş sözleşmesi eki olarak bağlayıcı nitelik kazanırlar. İşçi için belirli özellikteki bir işyeri uygulaması, subjektif hak oluşturur.
Bir uygulamanın işyeri uygulaması olarak kabulü için, tekrarlanagelen, hesaplanabilir, genel nitelikte olması ve buna uyulmasının hukuksal zorunluluk olduğu yönünde genel inancın doğmuş olması gerekir. Bu bakımdan işyeri uygulamaları, işvereni belirli bir yükümlülük altına sokan, objektif mahiyette hükümler olarak değerlendirilmesi doğru olacaktır. İşyeri uygulaması bilinçli bir işveren davranışıdır. Bu sebeple hataya dayalı ödemelerin işyeri uygulaması oluşturduğu söylenemez. Ancak hatanın farkedilmesine rağmen işyeri uygulamasından söz edilmesi için gerekli tekrarlanma koşulunu sağlayacak biçimde ödemeye devam edilmesi hâlinde işyeri uygulamasından bahsedilebilir.
Somut olayda; yukarıda (1) numaralı paragrafta belirtildiği üzere davacının sendika üyesi olmaması ve dayanışma aidatı ödememesi nedeniyle toplu iş sözleşmesinde düzenlenen ikramiye alacağından yararlanması mümkün değildir. İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemelerince davacıya ikramiye ödemesi yapıldığı gerekçesiyle ikramiye alacağının kabulüne karar verilmiştir. Ne var ki dosya kapsamındaki bordrolar incelendiğinde, yalnızca Kasım 2022 tarihli bordroda 1 günlük ücretle birlikte ek kazançlar kısmında ikramiye tahakkukuna yer verildiği, diğer bordrolarda ise herhangi bir ikramiye tahakkukunun bulunmadığı görülmektedir. Ayrıca bu konuda tanık da dinlenmemiştir. Tek bir bordrodaki tahakkukun yeterli ispat aracı sayılamayacağı gözetildiğinde, davacının tekrarlanan ve işyeri uygulaması hâline gelmiş bir ikramiye ödemesinin varlığını ispat ettiği kabul edilemez. Bu itibarla ikramiye alacağının reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kabulüne hükmedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
4. Hesaplamaya esas alınan emsal işçilerin sendikalı mı yoksa sendikasız mı olduğu dosya kapsamından anlaşılamamaktadır. Davacının 26.08.2024 tarihi itibarıyla hak kazandığı ücretin belirlenmesinde sendikasız işçi ücretinin esas alınması gerektiğinden, emsal işçilerin sendikalı mı sendikasız mı olduğunun tespit edilmesi ve sendikasız emsal işçi ücretinin esas alınması gerekir. Bu husus gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
25.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Dayanışma Aidatı ve Başka Sendika Üyeliği
İlgili Sayfalar
İş Hukuku ve İşçilik Alacakları
6356 Sayılı Kanun m. 39 ve Toplu İş Sözleşmesinden Yararlanma
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Esas No
2026/3201
Karar No
2026/6305
Karar Tarihi
25 Haziran 2026
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları