İŞ HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Emsal İşçi Bulunamadığında İşe Başlatmama Ücretinin Belirlenmesi
2026/3228 E., 2026/5944 K. · 22 Haziran 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026
Kararın Özeti
İşe iade kararı, mali sonuçların ilk davada parasal tutarla belirlenmesi kuralından önceki döneme aitti. İşe başlatılmayan işçinin ücretleri, bilirkişi tarafından önceki ücretin asgari ücrete oranıyla hesaplandı. İşçi kendisine benzer bir çalışan bildirmemişti. Yargıtay, işverenin ilk fesih ile işe başlatmama arasındaki genel ücret artışlarının araştırılmasını ve ilk fesihteki ücrete uygulanmasını istedi. Çıplak ve giydirilmiş ücret için çıkan tutarların işverenin önceki ödeme hesabıyla karşılaştırılması gerektiği belirtilerek karar bozuldu.
Hukuki İlke
Emsal işçi bulunmadığında işyerindeki genel ücret artışları araştırılır. Kararda çıplak ve giydirilmiş ücretlerin ayrı hesaplanıp işverenin önceki ödemelerinde esas aldığı tutarlarla karşılaştırılması istendi.
Sonuç
İstinafı esastan reddeden Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırıldı ve İlk Derece Mahkemesi kararı oy birliğiyle bozuldu.
İlgili Mevzuat
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — m. 12
Kararda anılan4857 sayılı İş Kanunu — m. 21
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
9. Hukuk Dairesi 2026/3228 E. , 2026/5944 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1734 E., 2025/2689 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/759 E., 2025/185 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve katılma yoluyla davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 01.07.2003-05.10.2016 tarihleri arasında davalı işverenin cam fabrikasında malzeme ambarı memuru olarak brüt 3.699,00 TL ücretle çalıştığını, yol ve yemeğin işverence karşılandığını, müvekkilinin iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından 05.10.2016 tarihinde müvekkilinin fabrikaya gelmediği hâlde gelmiş gibi gösterildiği, elektrik malzemesi ve ekipmanı görmeden ve kontrol etmeden ön tesellüm onayı vererek Şirketi 1.213.079 TL maddi zarara uğrattığı ve görevini kötüye kullandığı gerekçesiyle feshedildiğini, müvekkilline hiçbir zaman yıllık izin kullandırılmadığını, davalıya karşı açılan İstanbul Anadolu 11. İş Mahkemesinin 2016/676 Esas sayılı işe iade davasında iş sözleşmesinin geçersiz nedenle feshedildiğinin tespitiyle müvekkilinin işe iadesine karar verildiğini, yasal süresinde işe iade başvurusu yapılmasına rağmen bu talebin davalı işveren tarafından kabul edilmediğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık ücretli izin, boşta geçen süre ücreti ve diğer haklar alacağı, iş güvencesi tazminatı, maddi ve manevi tazminatların davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Şirketin davacıyı işe almamayı tercih ederek tüm hesaplamaları emsal işçiye yapılan artış oranları ile dikkate alarak ödemeleri eksiksiz bir şekilde yaptığını, davacının davalı Şirkette çalıştığı dönemde hak ettiği yıllık ücretli izinlerini düzenli olarak kullandığını, bakiye yıllık ücretli izin varsa kendisine banka kanalı ile ödendiğini, usulü gerekçeler ile işe iade davasının kabul edilmiş olmasının, davacının şüphe götürmez veya kusursuz bir şekilde haklı olduğunu göstermeyeceğini, davacının sorumlu bulunduğu bölgede davalı Şirketin milyonlarca liralık zarara uğratıldığını, davacıdan şüphelenilmesinin doğal olduğunu ve bu durumun davacının kişisel haklarına zarar vermeyeceğini, maddi ve manevi tazminat taleplerinin kabulünün hukuken mümkün olmadığını, yerleşik Yargıtay kararları uyarınca tazminat talebinin kabul edilebilmesi için direkt işçinin kişiliğine yönelik bir saldırı olması gerektiğini, davacının iş sözleşmesinin davalı Şirketin iç denetimi doğrultusunda hazırlanan 03.08.2016 tarihli rapor ile davalı çalışanlarının mal ve hizmet alımı yapılan bazı firmalarla usulsüz ilişkiler içerisine girdiğinin tespitinin yapılması sonucu feshedildiğini, davacının iş sözleşmesinin feshedilmesinin haksız veya kötüniyetli olarak nitelendirilemeyeceğini, fesih ile davacının kişilik haklarına zarar verilmesi amaçlanmadığı gibi disiplin soruşturmasının yürütülmesi sırasında da kişilik haklarına yönelik zarar verici herhangi bir davranışta bulunulmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı Şirket tarafından işe başlatılmadığı hususu ihtilaflı olmayan davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazandığı, yapılan ödemelerin mahsup edildiği, davacının boşta geçen süre ücreti ve diğer haklar alacağının ödendiği, davalı tarafından sunulan yıllık ücretli izin talep formlarından davacının yıllık izinlerinin onaylanıp onaylanmadığının anlaşılamadığı, iş güvencesi tazminatına hak kazandığı, ödenen miktarın mahsup edildiği, davacının maddi zararına ve kişilik haklarının zedelendiğine ilişkin davacı tarafça somut deliller sunulmadığı gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden yerinde olduğu gerekçesi ile taraf vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde;
a. Müvekkilinin işe başlama tarihinin hatalı tespit edildiğini,
b. Müvekkilinin işten çıkış kodunun Kod (29) olarak bildirilmesi sebebiyle başka iş bulmakta zorluk yaşayabileceğini, belirtilen çıkış kodunun hırsızlık ve cinsel tacize kadar birçok ağır fiili kapsadığını, işe iade davasının kesinleştiğini, müvekkilinin dört yıl boyunca iş bulamadığını, feshin kişilik haklarına saldırı teşkil ettiğini, maddi ve manevi tazminat taleplerinin kabul edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
2. Davalı vekili katılma yoluyla temyiz dilekçesinde;
a. Davacının ücretinin hatalı tespit edildiğini, yemek ücretinin iki yemek bedeli şeklinde hesaplamaya dâhil edildiğini, bilirkişi tarafından emsal işçi olmadığından asgari ücrete oranlanarak ücretin tespit edildiğini, ücretin brütten nete çevrilirken gelir vergisi oranında hata yapıldığını,
b. Davacının yıllık ücretinde izne hak kazanmadığını,
c. Zamanaşımı def'inde bulunduklarını ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, iş sözleşmesinin kesinleşen işe iade davası sonrası başvurusuna rağmen işe başlatılmayan davacıya ödenmesi gereken alacak kalemlerinin ve bunlara hak kazanılması koşullarının belirlenmesi, işe iade kararı sonrası hüküm altına alınan alacakların hesabına esas alınması gereken ücretin tespiti ile yıllık ücretli izin alacağına ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle davalı tarafından belirtilen temyiz nedenlerine göre davacı vekilinin tüm davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Somut olayda, davacı vekili İstanbul Anadolu 11. İş Mahkemesinin 2016/676 Esas sayılı işe iade dosyası ile iş sözleşmesinin geçersiz nedenlerle feshedildiğinin tespitiyle davacının işe iadesine karar verildiğini, yasal süresinde işe iade başvurusu yapılmasına rağmen bu talebin davalı işveren tarafından kabul edilmediğini belirterek işe başlatmama ve boşta geçen süre ücret alacağı talebinde bulunmuştur. Kesinleşen işe iade davasının, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 01.01.2018 tarihinde yürürlüğe giren 12. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 21. maddesine eklenen ek 4. fıkra öncesi döneme ilişkin olduğu dolayısıyla işe iade davasında işe iadenin mali sonuçlarının parasal olarak belirlenmediği görülmektedir.
Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesaplamalara esas ücretler belirlenirken, davacının işe başlatılmadığı tarihteki ücret ve giydirilmiş ücreti, davacının geçersiz fesih tarihindeki ücret ve giydirilmiş ücretinin asgari ücrete oranlanması suretiyle bulunmuştur. Ne var ki bu şekilde yapılan ücret tespiti dosya kapsamına uygun düşmemiştir.
Ücret miktarının ispat yükü davacıda olduğundan, işe başlatmama suretiyle fesih tarihindeki ücretin ispat yükü de davacıya aittir. İşçinin başlatmama suretiyle fesih tarihindeki ücretinin belirlenmesinde, davacı ile aynı işyerinde çalışmakta olan emsal işçi ücreti dikkate alınır. İspat yükünün dağılımına göre, davacının kendisine emsal olabilecek işçiyi veya işçileri bildirmesi gerekir. Emsal işçinin belirlenmesinde ilk şart, bu işçinin hem geçersiz sayılan (ilk) fesih tarihinde hem de başlatmama suretiyle fesih tarihinde aynı işyerinde çalışmakta olmasıdır. Bu özelliği taşıyan işçinin varlığı hâlinde ise, emsal işçinin davacı ile eşdeğer görevde çalışıp çalışmadığı, kıdeminin davacının kıdemi ile aynı veya kıdemine yakın olup olmadığı gibi kriterler yönünden araştırma yapılmalı, bu araştırmanın sonucuna göre o işçinin emsal işçi olarak kabul edilip edilemeyeceği belirlenmelidir. Emsal işçi ücretinin belirlenememesi yahut emsal işçinin bulunmaması, bir diğer ifade ile işçinin ispat yükünü yerine getirmemesi durumunda ise geçersiz sayılan fesih tarihinden davacının işe başlatılmadığı tarihe kadar geçen süre zarfında, davalı işverenin çalışanlarına uyguladığı genel ücret artış oranı tespit edilmeli ve bu oran davacının geçersiz sayılan fesih tarihindeki ücretine uygulanmak suretiyle işe başlatılmadığı tarihte alabileceği ücret ve giydirilmiş ücret belirlenmelidir. Bu şekilde genel ücret artışı oranının da bulunmaması hâlinde işçinin işe başlatmama suretiyle fesih tarihindeki ücret ve giydirilmiş ücretinin, geçersiz fesih tarihindeki ücretten daha fazla olduğu yönündeki iddiasını ispat edemediği kabul edilmelidir.
Somut uyuşmazlıkta davacı tarafça, emsali kabul edilebilecek işçi veya işçilere ilişkin herhangi bir beyanda bulunulmamıştır. Davalı vekili ise müvekkili Şirketin davacıyı işe almamayı tercih ederek tüm hesaplamaları emsal işçiye yapılan artış oranları ile dikkate alarak yapmak suretiyle eksiksiz bir şekilde ödeme yaptığını savunmuş; cevap dilekçesinde, davacının ücretinin güncellenerek 2020 yılında davacının emsali olacak çalışanın 3.972,78 TL (günlük 132,43 TL) olarak tespit edilen ücreti üzerinden hesaplamalar yapıldığını, kıdem ve ihbar tazminatının hesabında ise emsal ücretin üzerine sosyal hakları eklenerek günlük 176,90 TL giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplama yapıldığı belirtilmiştir.
Bu hâlde yukarıda yapılan açıklama doğrultusunda davacı işçinin kendisine emsal olabilecek işçiyi veya işçileri bildirme konusundaki ispat yükümünü yerine getirmediği dikkate alındığında, davacının işe başlatılmadığı tarihteki ücret ve giydirilmiş ücret miktarı; geçersiz sayılan fesih tarihinden davacının işe başlatılmadığı tarihe kadar geçen süre zarfında, davalı işverenin çalışanlarına uyguladığı genel ücret artış oranı tespit edilip bu oran davacının geçersiz sayılan fesih tarihindeki ücretine ve giydirilmiş ücretine uygulanmak suretiyle belirlenmelidir. Bu şekilde belirlenen ücret ve giydirilmiş ücret miktarı, işverenin ödemelere esas aldığı ücret ve giydirilmiş ücret miktarlarından fazla ise hesaplamalarda dikkate alınmalıdır. Bu husus gözetilmeden davacının işe başlatılmadığı tarihteki ücret ve giydirilmiş ücreti asgari ücrete nispetle belirleyen bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulması hatalı olmuştur.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
22.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — İşe Başlatılmayan İşçinin Tazminatında Fesih Tarihi ve Emsal Ücret
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: İşe Başlatmamadan Sonra Ücret İspatı
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: İşe Başlatılmamada Düzenli Primin Hesaba Katılması
İlgili Sayfalar
İşe İade ve Tazminat Hesapları
İşçilik Alacaklarını Hesaplama
İşe İadenin Mali Sonuçlarına İlişkin Kanun Değişikliği
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Esas No
2026/3228
Karar No
2026/5944
Karar Tarihi
22 Haziran 2026
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları