İŞ HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — İşkolu İstatistiğine İtirazda Esas Alınacak Veri Tarihi
2026/6379 E., 2026/5482 K. · 11 Haziran 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 16 Kasım 2026
Kararın Özeti
Basın, yayın ve gazetecilik işkolundaki bir işçi sendikası, Temmuz 2024 istatistiğinde üye sayısının 856, oranının yüzde 0,88 gösterildiğini, gerçekte 1.029 üyeyle yüzde bir barajını aştığını ileri sürerek istatistiğe itiraz etti. İlk derece mahkemesi bilirkişi raporuna dayanarak davayı kabul etti, bölge adliye mahkemesi istinafı reddetti. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, istatistiğin Resmî Gazete'de yayımlandığı günden bir önceki gün itibarıyla gerçekleşen verilerin esas alınması gerektiğini belirtti. 23.07.2024 tarihli işçi ve üye sayıları kayıtlarla araştırılmadığından karar bozuldu.
Hukuki İlke
Kanun ve Yönetmelikte işkolu istatistiklerinin hangi tarihteki verilere göre düzenleneceği gösterilmemiş olsa da, yayımlanan istatistik yeni istatistik yayımlanıncaya kadar geçerli olduğundan Bakanlık, istatistiğin Resmî Gazete'de yayımlandığı günden bir önceki gün itibarıyla gerçekleşen verileri esas almalıdır. İstatistiğe itiraz davasında bu tarihteki işkolu işçi sayısı ve sendika üye sayısı, Bakanlık ve Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları getirtilerek isimleriyle somut ve denetime elverişli biçimde tespit edilmelidir.
Sonuç
İstinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırıldı; davanın kabulüne ilişkin İlk Derece Mahkemesi kararı, 23.07.2024 tarihi itibarıyla işkolundaki toplam işçi sayısı ile davacı sendikanın üye sayısı araştırılmadan verildiği için eksik inceleme gerekçesiyle bozuldu. Karar oybirliğiyle verildi.
İlgili Mevzuat
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu — m. 41/1, 41/5, 41/6
İşkolu barajı, Bakanlık istatistiklerinin yayımı ve geçerliliği ile istatistiğe itiraz yoluToplu İş Sözleşmesi Yetki Tespiti ile Grev Oylaması Hakkında Yönetmelik — m. 5, 6
İşkolu istatistiklerinin düzenlenmesinde esas alınan kayıtlar ve istatistiklere itiraz
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
9. Hukuk Dairesi 2026/6379 E. , 2026/5482 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 38. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/2483 E., 2025/1283 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/285 E., 2025/143 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... (Bakanlık) vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; 2024 Temmuz istatistiğine göre 08 No.lu basın, yayın ve gazetecilik işkolunda çalışan toplam işçi sayısının 97.454, müvekkili ... Sendikasının (... ... Sendikası) üye sayısının 856, yüzdelik oranın ise %0,88 olarak ilan edildiğini, bu oran %1'in altında olduğu için müvekkili Sendikanın 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 41. maddesi gereğince toplu iş sözleşmesi ehliyetine sahip olamadığını, Tebliğ'deki istatistiklerde yer alan işçi sayısının hatalı gösterildiğini, sendikal faaliyetinin engellenmesi sonucunu doğuracak Tebliğ'in ilgili kısımlarının iptali gerektiğini, müvekkili Sendikanın 1.029 üye sayısı ve %1,05 oranı ile işkolu barajını açtığını, gerçek üye sayısının 1.029 olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle 6356 sayılı Kanun'un 41/5 hükmü gereğince yayımlanan Temmuz 2024 istatistiklerinin 08 No.lu basın, yayın ve gazetecilik işkolunda çalışan toplam işçi sayısı ve müvekkili ... ... Sendikasının üye sayısı bakımından iptali ile müvekkili Sendikanın üye sayısının 1.029, yüzdelik oranının %1'in üzerinde olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı Bakanlık vekili cevap dilekçesinde; hak düşürücü süre ve zamanaşımı başta olmak üzere tüm usul hükümleri yönünden itiraz ettiklerini, mevzuatın amir hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığını, Bakanlığa sendika üyeliği ve istifa işlemlerine ait evrak gönderilmesine 07.11.2013 tarihi itibarıyla son verildiğini, işverenler tarafından ... Kurumuna (SGK) yapılan işyeri tescil ve işçi bildirimlerinin ise yetki tespit otomasyon sistemi yazılım yoluyla kurumdan elektronik ortamda günlük ve güncel olarak alındığını, aynı yazılım yoluyla Bakanlık kayıtlarında bulunan üyelik bildirimleri ile karşılaştırarak mevcut sonuca ulaşıldığını, gerçekleştirilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.
2. Davalı ... (Sendika) vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Sendikasının üyesi işçilerinin ve üye çoğunluğunun işbu davada uyuşmazlık konusu olmadığını, davacı Sendikanın üye çoğunluğu ile ilgili itiraz ettiği noktaların tespit edilmesine ilişkin hususların davacı Sendikayı ilgilendirdiğini, müvekkili Sendikanın 2024 yılı Temmuz ayındaki üye sayısının 1.965 olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.
3. Diğer davalılar, davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; toplanan kanıtlar ve aldırılan bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Bakanlık vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Bakanlık vekili temyiz dilekçesinde; cevap dilekçesinde belirttiği ve istinaf dilekçesinde tekrarladığı sebepleri ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, 6356 sayılı Kanun’un 41/5 ve 41/6 hükümleri kapsamında Bakanlık tarafından yayımlanan bir işkolundaki işçi sayıları ile sendika üye sayılarına ilişkin istatistiklere itiraz istemine ilişkindir.
6356 sayılı Kanun’un "Yetki" kenar başlıklı 41. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.
...
(5) Bir işkolunda çalışan işçilerin yüzde birinin tespitinde Bakanlıkça her yıl ocak ve temmuz aylarında yayımlanan istatistikler esas alınır. Bu istatistiklerde her bir işkolundaki toplam işçi sayısı ile işkollarındaki sendikaların üye sayıları yer alır. Yayımlanan istatistik, toplu iş sözleşmesi ve diğer işlemler için yeni istatistik yayımlanıncaya kadar geçerlidir. Yetki belgesi almak üzere başvuran veya yetki belgesi alan işçi sendikasının yetkisini daha sonra yayımlanacak istatistikler etkilemez.
(6) Yayımından itibaren on beş gün içinde itiraz edilmeyen istatistik kesinleşir. İstatistiğin gerçeğe uymadığı gerekçesiyle bu süre içinde ... İş Mahkemesine başvurulabilir. Mahkeme bu itirazı on beş gün içinde sonuçlandırır. (Değişik iki cümle: 12/10/2017-7036/33 md.) Mahkemece verilen karar hakkında, ilgililerce veya Bakanlıkça istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi bir ay içinde kararını verir. Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay, temyiz talebini bir ay içinde kesin olarak karara ......"
6356 sayılı Kanun’un 41. maddesinin gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"... Maddenin ilk fıkrasında işçi sendikasının toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için ülke barajı ve işyeri barajı olarak adlandırılacak oran düzenlenmiştir. Buna göre işçi sendikasının yetkili olabilmesi için öncelikle kurulu bulunduğu veya toplu iş sözleşmesi yapılacak işyerinin girdiği işkolunda başvuru tarihinde çalışan toplam işçilerin en az yüzde üçünü üye kaydetmiş olması gerekir. Dolayısıyla toplu iş sözleşmesi yetkisi için ülke barajında “yüzde üç” gibi sembolik bir oran belirlenmiştir...Ülke barajını geçemeyen sendikaların o işyeri veya işyerlerindeki üye sayılarına bakılmaksızın toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi yoktur. ...”
11.10.2013 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Toplu İş Sözleşmesi Yetki Tespiti ile Grev Oylaması Hakkında Yönetmelik'in (Yönetmelik) "İşkolu istatistiklerinin düzenlenmesi ve yayımlanması" kenar başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) Bir işkolunda çalışan işçilerin (Değişik ibare:RG-14/6/2015-29386) yüzde birinin tespitinde, Bakanlıkça her yıl ocak ve temmuz aylarında Resmî Gazete’de yayımlanan işkolu istatistikleri esas alınır.
(2) Yayımlanan istatistiklerde her bir işkolundaki toplam işçi sayısı ile işkollarındaki sendikaların üye sayıları yer alır.
(3) Bakanlık, yetkili sendikanın belirlenmesinde ve istatistiklerin düzenlenmesinde kendisine gönderilen üyelik ve üyelikten çekilme bildirimleri ile ... Kurumuna yapılan işçi bildirimlerini esas alır.
(4) Yayımlanan istatistik, toplu iş sözleşmesi ve diğer işlemler için yeni istatistik yayımlanıncaya kadar geçerlidir.
(5) Yetki belgesi almak üzere başvuran veya yetki belgesi alan işçi sendikasının yetkisini, daha sonra yayımlanacak istatistikler etkilemez."
Yönetmelik'in "İstatistiklere yapılan itirazlar" kenar başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"(1) Yayımlandığı tarihten itibaren on beş gün içinde itiraz edilmeyen istatistik kesinleşir.
(2) İstatistiğin gerçeğe uymadığı gerekçesiyle on beş gün içinde ... İş Mahkemesine başvurulabilir. Mahkeme itirazı on beş gün içinde sonuçlandırır.
(3) Mahkemece verilen karar, ilgililerce veya Bakanlıkça temyiz edilebilir. Yargıtay temyiz talebini on beş gün içinde kesin olarak karara ...."
İnceleme konusu dava işkolundaki işçi sayıları ile sendika üye sayılarına dair istatistiklere itiraz istemine ilişkindir. Yukarıda açıklanan yasal düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere işkolu istatistiklerine itiraz, istatistiklerin gerçeği yansıtmadığı iddiası ile yapılmaktadır. Bir başka ifadeyle işkolu istatistiklerine itiraz, yayımlanan istatistiklerdeki işçi ve üye sayılarının hatalı olduğuna ilişkindir.
Bu dava bakımından, itiraz konusu yayımlanan istatistiklerin belirlenmesine esas teşkil eden işçi ve sendika üyelerine ilişkin kayıtlar Bakanlıktan getirtilmeli, bu kayıtlara yönelik somut itirazlar çerçevesinde yapılacak araştırma ile sonuca gidilmelidir.
Somut uyuşmazlıkta Bakanlık tarafından 24.07.2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan İşkollarındaki İşçi Sayıları ve Sendikaların Üye Sayılarına İlişkin 2024 Temmuz İstatistikleri Hakkında Tebliğ'e göre 08 No.lu basın, yayın ve gazetecilik işkolunda yer alan davacı Sendikanın üye sayısı 856, üyelik yüzdesi 0,88 ve işkolundaki toplam işçi sayısı ise 97.454 olarak belirlenmiştir.
Öncelikle belirtmek gerekir ki 6356 sayılı Kanun'da bir işkolunda çalışan işçilerin yüzde birinin tespitinde Bakanlıkça her yıl ocak ve temmuz aylarında yayımlanan istatistiklerin esas alınacağı belirtilmiş ise de gerek 6356 sayılı Kanun'da gerekse Yönetmelik hükümlerinde istatistiklerin hangi tarih itibarıyla gerçekleşen veriler dikkate alınarak yayımlanacağına dair bir düzenleme yer almamaktadır. Bununla birlikte 6356 sayılı Kanun'un 41/5 hükmünde yayımlanan istatistiklerin, toplu iş sözleşmesi ve diğer işlemler için yeni istatistik yayımlanıncaya kadar geçerli olduğu düzenlenmiştir. Bu itibarla Bakanlık tarafından istatistiklerin Resmî Gazete'de yayımlandığı günden bir önceki gün itibarıyla gerçekleşen veriler dikkate alınmalı ve bu doğrultuda işçi ve sendika üye sayıları belirlenmelidir.
Açıklanan bu maddi ve hukuki olgulara göre İlk Derece Mahkemesince 23.07.2024 tarihi itibarıyla gerçekleşen veriler araştırılmaksızın sonuca gidilmesi doğru olmamıştır. Yapılacak iş; 23.07.2024 tarihi itibarıyla işkolundaki toplam işçi sayısı ve davacı Sendika üye sayısına ilişkin gerekli araştırmanın yapılması, buna ilişkin Bakanlık kayıtları ile SGK kayıtlarının getirtilmesi, işçi ve üye sayıları ile isimleri somut ve denetime elverişli şekilde tespit edilip oluşacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.
Belirtilen hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesince yazılı şekilde hüküm tesisi ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddi kararı hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Delegeli Sendika Genel Kurulunun İptali
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Sendika Yetki Tespitinde Bildirim Saati
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Yetki İtirazında Sendika Üyelik Kayıtları
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Belediye Şirketinin Otopark İşletmesinde İşkolu Tespiti
İlgili Sayfalar
Sendika ve Toplu İş Sözleşmesi Uyuşmazlıkları
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Esas No
2026/6379
Karar No
2026/5482
Karar Tarihi
11 Haziran 2026
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları