İŞ HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Lehim İşinde Maruziyet İspatı
2026/2311 E., 2026/4942 K. · 1 Haziran 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 22 Kasım 2026
Kararın Özeti
Elektronik teknisyeni, yaptığı lehim işinin günlük çalışma süresi özel olarak sınırlandırılan işlerden olduğunu ileri sürerek fazla çalışma ücreti ve kısa çalışma primi istedi. İlk derece mahkemesi keşif ve bilirkişi raporuna dayanarak alacakları kabul etti. Yargıtay, raporun işçinin kurşun ve kalaya hangi düzeyde ve ne sıklıkla maruz kaldığını göstermediğini belirledi. İşçinin fiilen yürüttüğü görevin ve maruziyetin farklı disiplinlerden bilirkişilerin katılacağı yeni keşifle belirlenmesi için kararı bozdu.
Hukuki İlke
Lehim işine bağlı özel çalışma sınırı incelenirken iş unvanıyla birlikte fiilî görev, maruziyet düzeyi ve maruziyetin sürekliliği somut olarak belirlenmelidir.
Sonuç
Yargıtay, eksik inceleme nedeniyle bölge adliye mahkemesi kararını oy birliğiyle bozdu.
İlgili Mevzuat
Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik
Kararda anılanUyuşmazlık dönemindeki 28. dönem toplu iş sözleşmesi (istinaf faiz gerekçesinde)
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
9. Hukuk Dairesi 2026/2311 E. , 2026/4942 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1932 E., 2025/2877 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 38. İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/219 E., 2025/208 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait ... Fabrika Müdürlüğünde elektronik teknisyeni olarak çalıştığını, Sendika üyesi olduğunu, toplu iş sözleşmesi hükümlerinden faydalandığını, davacının yaptığı işin Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkındaki Yönetmelik (Yönetmelik) kapsamında olduğunu, günde 7,5 saati aşmayacak şekilde çalıştırılması gerekirken davacının 8,5 saat çalıştırıldığını, yarım saat ... molaları düşüldükten sonra günde yarım saat fazla çalışması olduğunu, toplu iş sözleşmesinin ilgili hükümleri uyarınca davacının kısa çalışma primine hak kazandığını ve fazla çalışma ücretlerinin %80 zamlı ödenmesi gerektiğini, ödenmeyen fazla çalışma ve kısa çalışma primi alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; alacakların zamanaşımına uğradığını, Yönetmelik kapsamında yer alan işlerin yapıldığı fabrika/atölyelerdeki çalışma ortamının tehlikeli olduğu ve bu ortamda bulunmak suretiyle söz konusu risklere maruz kaldıklarını beyan eden fakat bu işlerde bilfiil çalışmayan işçilerin, 7,5 saatlik çalışma kapsamına alınmasının ve kısa çalışma primi ödenmesinin uygun olmadığını, davacının eksik ödenen bir alacağının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının, işyerinde kurşun alaşımlı lehim kullanarak yaptığı lehimleme işinin Yönetmelik kapsamında olduğu kanaatine varıldığı, ücret bordroları ile puantaj cetvellerinde davacının aylık normal çalışma süresi (fiilî çalışma süresi) kayıtlı olup bu süreden aylık fazla çalışma süreleri tenzil edilerek kısa çalışma primine esas fiilî çalışma süresinin tespit edildiği, ücret bordrolarından aylık saat ücretleri, puantaj kayıtlarından ise 8,5 saat çalıştığı günler tespit edilerek, fiilî olarak günlük 8,5 saat kapsamında çalıştığı günlere ilişkin yarım saat ... molası düşüldükten sonra günde yarım saat üzerinden fazla çalışması karşılığı % 80 zamlı olarak hesaplama yapıldığı, ayrıca günlük yarım saatlik çalışma süreleri için verimliliği teşvik primi ödemesi söz konusu olamayacağından, davacının fazla çalışma süresine isabet eden saatler için ödenen verimliliği teşvik priminin fazla çalışma ücretinden mahsup edildiği, arabuluculuk son tutanak tarihi itibarıyla temerrüt oluştuğundan arabuluculuk son tutanak tarihinden itibaren faiz işletilmek suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesince mahallinde yapılan keşif ve sonrasında verilen heyet raporundan dava konusu edilen işin günde azami 7,5 saat çalışılması gereken işler kapsamında olduğunun anlaşıldığı, bu bağlamda İlk Derece Mahkemesi kabulünün yerinde olduğu ancak 03.01.2021-28.02.2023 yürürlük süreli 28. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin yürürlük tarihi başlangıcı olan 03.01.2021 tarihinden itibaren bir ödeme gününün belirlendiği anlaşıldığından hüküm altına alınan alacaklara ilişkin hesap dönemi dikkate alındığında, ek bilirkişi raporunda toplu iş sözleşmesine uygun olarak belirlenen temerrüt tarihleri nazara alınarak faiz işletilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde;
1. Davanın zamanaşımı veya hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini,
2. Davacının alacakları belirlenebilir nitelikte olduğundan belirsiz veya kısmi dava açılamayacağını,
3. Davacının yaptığı iş itibarıyla Yönetmelik kapsamında bulunmadığını,
4. Davacının dava açmadan önce itirazını Çalışma ve ... Bakanlığına yapması yerine dava açma yoluna gitmesinin hatalı olduğunu,
5. Davacının haftalık 45 saati aşan çalışması olmadığından fazla çalışması bulunmadığını,
6. Müvekkili Bakanlık tarafından toplu iş sözleşmesi, mevzuat ve emirlere uygun işlem tesis edildiğinden davanın reddi gerektiğini,
7. Hükmedilen alacak miktarları, faiz türü ve faiz başlangıç tarihinin doğru olmadığını,
8. İdarenin yaptığı işlemleri kanuna uygun olarak gerçekleştirmesine rağmen, savunmaya dayanak olarak sunulan belgeler dikkate alınmadan aksi yönde değerlendirme yapılarak davanın kabulünün hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının fazla çalışma ücretine ve kısa çalışma prim alacağına hak kazanıp kazanmadığına, alacakların hesaplanması ve hükmedilen faize ilişkindir.
Somut uyuşmazlıkta hükme esas alınan bilirkişi raporundan davacının fiilî olarak yaptığı iş nedeniyle aktif olarak süreklilik arz edecek şekilde kalay ve kurşuna maruz kalıp kalmadığı anlaşılamamaktadır. Mahkemece makine mühendisi, elektrik mühendisi, iç hastalıkları uzmanı ve iş güvenliği uzmanından oluşacak bilirkişi heyeti ile mahallinde keşif yapılmak suretiyle, davacının çalışmakta olduğu davalıya ait ... Fabrika Müdürlüğünde elektronikçi sıfatını haiz işçilerin bizzat yaptıkları fiilî işler belirlenerek (örneğin montaj ve bakım onarım işlemi mi, kart onarım atölyesinde aktif olarak sürekli çalışma mı, sevk ve idare mi), davacının fiilen yaptığı işin lehim işlemi yoğunluğunda gerçekleşen işlerden olup olmadığı, maruziyet oranı ile süreklilik arz edip etmediği hususlarının tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi ile sonucuna ve tüm dosya kapsamına göre karar verilmesi gerekir. Bu husus gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
01.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
İlgili Sayfalar
İş Hukuku ve İşçilik Alacakları
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Esas No
2026/2311
Karar No
2026/4942
Karar Tarihi
1 Haziran 2026
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları