Askerlik Sağlık Raporuna İtiraz Nasıl Yapılır? Süre, Kontrol Muayenesi ve Hakem Hastane

Askerlik muayenesi sonunda verilen sağlık kararı; kişinin askere sevk edilip edilmeyeceğini, muayenesinin ertelenip ertelenmeyeceğini veya askerlik hizmetine elverişli sayılıp sayılmayacağını doğrudan etkiler. Bu nedenle rapordaki tanı, muayene veya kararın hatalı olduğu düşünülüyorsa doğru makama, doğru süre içinde başvurmak gerekir.

Askerlik yükümlüleri bakımından temel kural şudur: Kesinleşmiş sağlık raporuna karşı 30 gün içinde askerlik şubesine itiraz edilir. İl sağlık müdürlüğü, itiraz üzerine gidilecek yetkili hastaneyi belirleyen kurumdur; ancak yükümlünün doğrudan il sağlık müdürlüğüne yaptığı başvuru işleme alınmaz. Personel, askerî öğrenci ve temin sürecindeki adaylar için ise başvuru makamı ve süre farklı olabilir.

Bu rehber; 7179 sayılı Askeralma Kanunu, Askeralma Yönetmeliği, 19 Mayıs 2026 tarihli Sağlık Raporları Yönetmeliği ve Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği birlikte değerlendirilerek hazırlanmıştır.

1. Askerlik Sağlık Raporuna İtiraz Nedir?

Askerlik sağlık raporuna itiraz, muayene sonucunda verilen sağlık kararının başka bir yetkili sağlık kuruluşunca yeniden değerlendirilmesini sağlayan idari başvurudur. Halk arasında “çürük raporu” olarak anılan “Askerliğe Elverişli Değildir” kararı kadar, “Askerliğe Elverişlidir”, “Ertesi Yıla Bırakma”, “Sevk Geciktirmesi” ve “Askere Sevkine Mani Hali Yoktur” kararları da şartları varsa itiraza konu olabilir.

7179 sayılı Askeralma Kanunu’nun 17. maddesi, sağlık kararına itiraz eden kişinin yeniden muayeneye gönderileceğini düzenler. Ayrıntılı başvuru ve muayene süreci ise ikincil mevzuatta gösterilmiştir.

1.1. İtiraz Yeni Bir Muayene Sağlar; İstenen Kararı Garanti Etmez

İtiraz dilekçesi, sağlık kararını kendiliğinden değiştirmez. Başvuru üzerine kişi yetkili bir sağlık kuruluşuna sevk edilir; tanı, bulgular, tetkikler ve Sağlık Yeteneği Yönetmeliğindeki ölçütler yeniden değerlendirilir. Sonuç, önceki kararın aynı kalması veya değişmesi olabilir.

Bu nedenle dilekçede yalnızca “raporu kabul etmiyorum” denilmesi yerine, itirazın hangi tanı, bulgu, eksik tetkik veya değerlendirme hatasına dayandığı mümkün olduğunca somutlaştırılmalıdır.

2. Kim, Kaç Gün İçinde ve Nereye İtiraz Edebilir?

“Askerî sağlık raporu” tek bir statüyü ifade etmez. Yoklaması yapılan askerlik yükümlüsü ile görevdeki personelin veya personel temin adayının aynı usule tabi olduğu düşünülmemelidir.

Statü	İtiraz Süresi	Başvuru Yeri	Temel Düzenleme
Askerlik Yükümlüsü	30 Gün	Askerlik Şubesi	Askeralma Yönetmeliği m. 14; Sağlık Raporları Yönetmeliği m. 58 ve 63
TSK, Jandarma veya Sahil Güvenlik Personeli ve Askerî Öğrenci	30 Gün	Kararın Türüne Göre Bağlı Birlik veya Kurum; Diğer Hâllerde İlgili Usul	Sağlık Raporları Yönetmeliği m. 58 ve 63; Sağlık Yeteneği Yönetmeliği m. 81
Temin Sürecindeki Aday	3 İş Günü	İl Sağlık Müdürlüğü veya İlan Edilen Temin Usulündeki Makam	Sağlık Raporları Yönetmeliği m. 58 ve 63; Sağlık Yeteneği Yönetmeliği m. 81

Bu yazının yükümlülere ilişkin bölümlerinde “askerlik sağlık raporuna itiraz” denildiğinde, 7179 sayılı Kanun kapsamındaki askerlik yükümlüsü esas alınmaktadır. Personel veya aday olanların kendi statülerine ve başvuru kılavuzlarına göre hareket etmesi gerekir.

2.1. Otuz Günlük Süre Hangi Tarihten Başlar?

Askeralma Yönetmeliğinin 14. maddesi, yükümlülerin rapora tebliğ veya teslim tarihinden itibaren 30 gün içinde itiraz edebileceğini belirtir. 19 Mayıs 2026 tarihli Sağlık Raporları Yönetmeliğinin 63. maddesi ise kişilerce yapılan itirazlarda raporun e-Devlet sistemine aktarılma tarihini esas alır.

Hak kaybı riskini önlemek için tebliğ, teslim ve e-Devlet’e aktarılma tarihlerinden en erken olanı dikkate alarak gecikmeden başvurmak en güvenli yaklaşımdır. Rapor ve tebliğ belgesinin tarihleri saklanmalı; elektronik rapor e-Devlet’teki e-imzalı TSK sağlık raporları hizmetinden kontrol edilmelidir.

2.2. Rapor Kesinleşmeden İtiraz Edilebilir mi?

Onay veya incelemeye tabi raporlar kesinleşmeden itiraz edilemez. Özellikle yükümlü hakkında verilen “Askerliğe Elverişli Değildir” kararlı sağlık kurulu raporu, ilgili onay süreci tamamlanmadan itiraz aşamasına geçmez. Süre hesabı yapılırken taslak rapor tarihi değil, kesinleşen raporun usulüne uygun tebliğ, teslim veya sisteme aktarılma tarihi kontrol edilmelidir.

3. Yükümlü Askerlik Sağlık Raporuna Nasıl İtiraz Eder?

İtiraz süreci aşağıdaki sırayla yürütülür:

3.1. Raporu ve Tebliğ Tarihini Kontrol Edin

Rapordaki kimlik bilgileri, tanı, karar, raporu düzenleyen sağlık kuruluşu, onay durumu ve tebliğ/teslim tarihi incelenmelidir. Yalnızca yazım veya kişi bilgisi hatası varsa bu husus ayrıca belirtilmelidir. 2026 tarihli Sağlık Raporları Yönetmeliğine göre açık yazım ve usul hatalarının düzeltilmesi, rapora karşı esas yönünden yapılan itirazdan ayrı değerlendirilebilir.

3.2. Dilekçeyi Askerlik Şubesine Verin

Yükümlüler; “Askerliğe Elverişlidir”, “Ertesi Yıla Bırakma”, “Sevk Geciktirmesi” veya “Askerliğe Elverişli Değildir” kararına ilişkin dilekçelerini askerlik şubesine sunmalıdır.

Doğrudan il sağlık müdürlüğüne yapılan yükümlü itirazları işleme alınmaz. Bu kural, 2026 tarihli Sağlık Raporları Yönetmeliğinin 58. maddesinde açıkça yer almaktadır. Askerlik şubesi dilekçeyi alır; yetkili kontrol veya hakem hastanenin belirlenmesi için il sağlık müdürlüğüyle yazışır ve sevk işlemini yürütür.

3.3. İtiraz Gerekçesini Somutlaştırın

Dilekçede aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır:

• İtiraz edilen raporun tarihi, numarası ve kararı,

• Raporun tebliğ, teslim veya e-Devlet’e aktarılma tarihi,

• Hangi tanı veya değerlendirmeye itiraz edildiği,

• Eksik yapıldığı düşünülen muayene veya tetkik,

• Mevcut tıbbi belgelerin kısa açıklaması,

• Kontrol muayenesine sevk talebi,

• Ekler listesi ve iletişim bilgileri.

Tıbbi kararın dilekçe ile değil muayene sonucunda verileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle tıbbi bir terimi olduğundan farklı göstermek yerine, mevcut şikâyet ve kayıtlar doğru, ölçülü ve kronolojik biçimde sunulmalıdır.

3.4. Sevk Edilen Hastaneye Süresinde Başvurun

Askerlik şubesi, il sağlık müdürlüğünce belirlenen askerî sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastaneye sevk işlemini yapar. Sevk yazısındaki başvuru tarihi ve talimatlar ayrıca kontrol edilmelidir.

2026 tarihli Sağlık Raporları Yönetmeliğinin genel kuralına göre, hakem hastanenin kişiye veya kuruma bildirilmesinden itibaren 20 gün içinde randevu talep edilmesi gerekir. Sağlık hizmeti sunucusu, randevu talebinden itibaren en geç 15 gün içinde rapor işlemlerini başlatır; süreç başladıktan sonra raporu kural olarak 30 gün içinde tamamlar. Askerlik şubesinin yazısında daha kısa veya özel bir işlem süresi gösterilmişse bu talimata uyulmalıdır.

4. Başvuruya Hangi Belgeler Eklenmelidir?

Her dosyanın tıbbi içeriği farklıdır. Bununla birlikte aşağıdaki belgeler çoğu itirazda yararlı olur:

• Kimlik belgesi,

• İtiraz edilen kesinleşmiş raporun örneği,

• Tebliğ veya teslim belgesi,

• Askerlik şubesi sevk evrakı,

• İlgili uzmanlık dalına ait epikriz ve muayene kayıtları,

• Laboratuvar, görüntüleme ve işlev testleri,

• Ameliyat, tedavi ve ilaç kullanım kayıtları,

• Önceki tarihli sağlık kurulu raporları,

• İtiraz dilekçesi ve ekler listesi.

Belgenin yalnızca bulunması yeterli değildir; itiraz edilen tanı ve kararla bağlantısı açık olmalıdır. Örneğin ortopedik bir uyuşmazlıkta güncel görüntüleme ve hareket kısıtlılığını gösteren kayıtlar, psikiyatrik bir uyuşmazlıkta tedavi süreci ve uzman değerlendirmeleri önem taşıyabilir. Nihai tıbbi değerlendirme, yetkili sağlık kuruluna aittir.

5. Aile Hekimi veya Tek Hekim Kararına İtiraz Nasıl Yapılır?

Yoklama sırasında aile hekimi veya tek hekim tarafından verilen karara itiraz edilirse yükümlü, sağlık kurulu raporu düzenlenmesi için yetkili sağlık kuruluşuna sevk edilir. Bu aşamada başvuru, genel kural olarak askerlik şubesi üzerinden yürütülebileceği gibi Askeralma Yönetmeliğinde aile hekimi veya tek hekim kararına itirazın muayeneyi yapan hekime doğrudan yapılabilmesine de imkân tanınmıştır.

Uygulamada sevk ve kayıt zincirinin açık olması için dilekçenin askerlik şubesine verilmesi ve evrak kayıt numarasının alınması ispat kolaylığı sağlar. Aile hekiminin tek başına “Askerliğe Elverişli Değildir” kararı veremeyeceği; gerekli gördüğü kişiyi yetkili sağlık kuruluna sevk edeceği de gözden kaçırılmamalıdır.

6. Kontrol Muayenesi ve Hakem Hastane Süreci Nasıl İşler?

İlgili düzenlemelerde ikinci ve üçüncü muayene aşamalarının adlandırılması farklılaşabilmektedir. Askeralma Yönetmeliğinde ilk itiraz sonrası inceleme kontrol muayenesi, kararlar çelişirse sonraki inceleme hakem muayenesi olarak anılır. 2026 tarihli Sağlık Raporları Yönetmeliği ise ilk itiraz merciini hakem hastane, çelişki hâlindeki son mercii bölge hakem hastane olarak adlandırır. Sürecin özü şöyledir:

İlk Rapor İle İkinci Rapor	Sonraki İşlem	İdari Sonuç
Tanı ve Karar Aynı	Başka Hastaneye Sevk Yapılmaz	Karar Kesinleşir
Tanı veya Karar Farklı	Başka Yetkili Hakem veya Bölge Hakem Hastaneye Sevk	Son Hastane Kararı Esas Alınır

6.1. Hakem Hastaneyi Kişi Kendisi Seçebilir mi?

Hayır. Yükümlünün hangi hastaneye gönderileceği, mevzuattaki yetki listeleri ve yakınlık ölçütü çerçevesinde il sağlık müdürlüğünce belirlenir; sevk askerlik şubesi veya ilgili askerî makam tarafından yapılır. Kişinin kendi seçtiği hastaneden aldığı değerlendirme tıbbi belge olarak sunulabilse de mevzuattaki kontrol veya hakem raporunun yerini kendiliğinden almaz.

6.2. Hakem Hastane Kararı Kesin midir?

Hakem veya bölge hakem hastanenin kararı idari itiraz süreci bakımından kesindir. Bu ifadeden, kararın hiçbir şekilde denetlenemeyeceği sonucu çıkmaz. Kesin rapora dayanılarak kurulan icrai idari işlem, şartları varsa idari yargıda dava konusu edilebilir.

7. Hangi Sağlık Kararlarına İtiraz Edilebilir?

7.1. “Askerliğe Elverişlidir” Raporuna İtiraz

Kişinin mevcut hastalığının veya işlev kaybının eksik değerlendirildiği, yanlış dilime uygulandığı ya da gerekli tetkik yapılmadan karar verildiği düşünülüyorsa itiraz mümkündür. Dilekçede şikâyetin günlük yaşama ve fiziksel işlevlere etkisi ile bunu destekleyen tıbbi kayıtlar belirtilmelidir.

7.2. “Askerliğe Elverişli Değildir” Raporuna İtiraz

Kişi kendisini askerlik hizmetine elverişli gördüğü hâlde elverişsiz kararı verilmişse, raporun onaylanıp kesinleşmesinden sonra itiraz edebilir. Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde A dilimi genel olarak elverişliliğe, B ve D dilimleri elverişsizliğe, C dilimi ise geçici rahatsızlık kararlarına esas olur. Ancak karar yalnız harf dilimine bakılarak değil, hastalık maddesi, fıkrası ve kişinin statüsü birlikte değerlendirilerek anlaşılmalıdır.

7.3. “Ertesi Yıla Bırakma” veya “Sevk Geciktirmesi” Kararına İtiraz

Geçici rahatsızlık nedeniyle verilen erteleme kararları da itiraza açıktır. Aynı tanı ve karar nedeniyle geçici erteleme süresi kural olarak toplam üç yılı geçemez. Rapor süresi dolmadan yeniden muayene talebi ise ancak mevzuatta öngörülen hâllerde değerlendirilebilir.

8. İtiraz Süreci Tamamlanmazsa Ne Olur?

Askeralma Yönetmeliğine göre yükümlü, kontrol veya hakem muayenesi için yapılan bildirime rağmen işlemlerini bir yıl içinde tamamlamazsa ilk rapordaki karar esas alınır. Sağlık Raporları Yönetmeliği de itirazdan vazgeçilmesi, belirlenen merciye süresinde başvurulmaması veya işlemlerin tamamlanmaması hâlinde ilk raporun yeniden geçerli olacağını düzenler.

Bu nedenle yalnızca dilekçe vermek yeterli değildir. Sevk belgesinin alınması, randevu talebi, muayene ve rapor aşamaları takip edilmelidir. Her belgenin bir örneği ile başvuru ve teslim kayıtlarının saklanması gerekir.

8.1. Yurt Dışında Alınan Rapora İtiraz

Yurt dışında düzenlenen askerlik sağlık raporuna itiraz, Türkiye’de yetkili sağlık kuruluşunda sonuçlandırılır. Millî Savunma Bakanlığının yoklama işlemleri açıklamasında da bu kural belirtilmiştir. Konsolosluk ve askerlik şubesi yönlendirmeleri birlikte takip edilmelidir.

9. Askerlik Sağlık Raporuna İtiraz Ücretli midir?

7179 sayılı Kanun kapsamındaki yoklama ve askerlik işlemleri için aile hekimi, tek hekim veya yetkili sağlık kurullarınca yapılan muayene ve düzenlenen raporlar bakımından muayene, rapor veya katılım payı alınmaması esastır. Ancak kişinin kendi isteğiyle özel olarak temin ettiği ek rapor, görüntü, ulaşım veya benzeri giderler bu kapsamda olmayabilir.

Temin adayı, personel veya başka bir statüdeki kişinin masraf durumu aynı olmayabilir. İşlemin hangi mevzuat ve sevk yazısına dayandığı kontrol edilmelidir.

10. Kesin Sağlık Kararına Karşı İdari Dava Açılabilir mi?

İdari itiraz yolu sonunda verilen rapor, çoğu durumda askerlik durumuna ilişkin bir idari işlemin tıbbi dayanağını oluşturur. İdari davada yalnız rapordaki tıbbi kanaat değil; rapora dayanılarak kurulan, kişinin hukukî durumunu etkileyen kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem belirlenmelidir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesine göre özel bir süre öngörülmemişse iptal davası açma süresi, yazılı bildirimi izleyen günden başlayarak 60 gündür. Somut olayda işlemi tesis eden makam, tebliğ tarihi, varsa özel süre ve görev-yetki kuralları ayrıca incelenmelidir.

Her askerlik sağlık uyuşmazlığının Ankara idare mahkemelerinde açılacağı söylenemez. Yetkili mahkeme; dava konusu edilen son işlem, işlemi tesis eden idari makam ve İYUK’taki yer bakımından yetki kurallarına göre belirlenir. Merkezî bir Millî Savunma Bakanlığı işleminin doğrudan dava konusu edildiği bazı uyuşmazlıklarda Ankara mahkemeleri gündeme gelebilir; fakat bu sonuç her dosya için otomatik değildir.

İdari davanın açılması, dava konusu işlemin yürütmesini kendiliğinden durdurmaz. Telafisi güç veya imkânsız zarar ve açık hukuka aykırılık şartları birlikte mevcutsa yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilebilir. İdari dava ve yürütmenin durdurulması hakkında ayrıntılı bilgi için İYUK ve idari dava rehberi incelenebilir.

11. En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

• Yükümlü olduğu hâlde il sağlık müdürlüğüne doğrudan başvurmak,

• Personel veya adaylara ait üç iş günlük süreyi yükümlülere uygulamak,

• Tebliğ, teslim veya e-Devlet aktarım tarihini kaydetmemek,

• Kesinleşmemiş “Askerliğe Elverişli Değildir” raporuna erken itiraz etmek,

• Dilekçede itiraz edilen tanı ve kararı belirtmemek,

• Tıbbi belgeleri tarih ve içerik bakımından düzenlememek,

• Sevk edilen hastaneye veya randevu merciine süresinde başvurmamak,

• Hakem kararının idari kesinliğini yargı yolunun kapalı olması sanmak,

• Dava açılmasının sevk veya diğer işlemleri otomatik olarak durdurduğunu düşünmek.

Başvuru öncesinde raporun türü ve kişinin statüsü doğru belirlenmelidir. İdari işlemin iptali, yürütmenin durdurulması ve süre hesabı gibi konular bakımından idare hukuku çalışma alanı sayfasındaki genel bilgilerden de yararlanılabilir.

12. Ankara ve Yenimahalle’de Askerlik Sağlık Raporuna İtiraz

Ankara veya Yenimahalle’de ikamet eden bir yükümlü de itirazını, adresine en yakın askerlik şubesi üzerinden başlatabilir. Kontrol ya da hakem hastaneyi kişinin kendisi seçmez; askerlik şubesinin talebi üzerine il sağlık müdürlüğü yetkili sağlık kuruluşunu belirler.

Ankara’da bulunmak, açılacak her davada Ankara idare mahkemelerini kendiliğinden yetkili kılmaz. Dava aşamasında son işlemi hangi makamın kurduğu, kararın nerede tebliğ edildiği ve İYUK’un özel yetki hükümleri dosya üzerinden değerlendirilmelidir. Türkiye’nin başka bir ilinde bulunan yükümlüler bakımından da aynı temel başvuru kuralı geçerlidir.

13. Askerlik Sağlık Raporuna İtiraz Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

13.1. Askerlik Sağlık Raporuna İtiraz Süresi Kaç Gündür?

Yükümlüler için süre 30 gündür. Hak kaybını önlemek için tebliğ, teslim ve e-Devlet aktarım tarihlerinden en erken olanına göre hareket edilmelidir.

13.2. Askerlik Sağlık Raporuna İtiraz Nereye Yapılır?

Yükümlü, itiraz dilekçesini askerlik şubesine verir. İl sağlık müdürlüğüne doğrudan yapılan yükümlü başvurusu işleme alınmaz.

13.3. Aile Hekiminin “Askerliğe Elverişlidir” Kararına İtiraz Edilebilir mi?

Evet. İtiraz üzerine yükümlü, sağlık kurulu raporu düzenlenmesi için yetkili hastaneye sevk edilir.

13.4. “Askerliğe Elverişli Değildir” Raporuna İtiraz Edilebilir mi?

Evet. Ancak onay veya incelemeye tabi bu rapor kesinleşmeden itiraz edilemez.

13.5. “Ertesi Yıla Bırakma” Kararına İtiraz Edilebilir mi?

Evet. Kesinleşmiş erteleme kararına 30 gün içinde askerlik şubesi üzerinden itiraz edilebilir.

13.6. Kontrol Muayenesinde Aynı Karar Verilirse Ne Olur?

İlk rapor ile ikinci raporun tanı ve kararı aynıysa karar kesinleşir; yeni bir hakem sevki yapılmaz.

13.7. Raporlar Birbirinden Farklıysa Ne Olur?

Kişi, son kararın verilmesi için yetkili hakem veya bölge hakem hastaneye sevk edilir.

13.8. Hakem Hastane Kararına Yeniden İtiraz Edilebilir mi?

Hakem kararına karşı yeni bir idari itiraz yapılmaz. Şartları varsa son icrai işleme karşı idari dava açılabilir.

13.9. İtiraz İçin Sağlık Raporu Almak Ücretli midir?

7179 sayılı Kanun kapsamındaki sevkli muayene ve raporlarda ücret veya katılım payı alınmaması esastır.

13.10. İtiraz İçin Hangi Belgeler Gerekir?

Kimlik, kesinleşmiş rapor, tebliğ belgesi, dilekçe ve itiraz gerekçesini destekleyen tıbbi kayıtlar hazırlanmalıdır.

13.11. İtiraz Askere Sevki Kendiliğinden Durdurur mu?

Her durum için otomatik bir durma sonucu çıkarılamaz. Askerlik şubesinden güncel statü ve sevk işlemi yazılı olarak öğrenilmelidir.

13.12. Askerlik Sağlık Kararına Karşı Dava Süresi Kaç Gündür?

Özel süre yoksa, son icrai işlemin yazılı bildirimini izleyen günden itibaren genel dava süresi 60 gündür.

Yasal Uyarı: Bu web sitesinde yer alan bilgiler, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Bu sitedeki bilgilerin kullanımı, hiçbir şekilde avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. İçerikte yer alan bilgilere dayanarak hareket etmeden önce, özel hukuki durumunuzla ilgili olarak mutlaka bu alanda çalışan bir avukata danışmanız tavsiye edilir.