Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılma: Kıdem Tazminatı ve Fesih Bildirimi


Nikâh tarihi yaklaşırken işten ayrılmayı planlıyorsanız, dilekçeyi hangi gün verdiğiniz ve sözleşmenin ne zaman sona erdiği önemlidir. Kıdem tazminatı hakkı nişanla, düğün hazırlığıyla veya evlilik başvurusuyla doğmaz. İş Kanunu kapsamındaki kadın işçi, resmî nikâhtan sonra bir yıl içinde bu nedenle sözleşmesini sona erdirir ve kıdeme ilişkin koşulları taşırsa işverenden tazminat isteyebilir.
1. Nikâh Tarihi ile İşe Giriş Tarihi Neden Ayrı İncelenir?
1475 sayılı İş Kanunu m. 14 bakımından ilk tarih resmî nikâh tarihidir. Evlilik nedeniyle fesih hakkı nikâhtan itibaren bir yıl içinde kullanılır. Düğünün başka bir gün yapılması süreyi değiştirmez. İkinci tarih ise işe giriş tarihidir. Kıdem tazminatı için aynı işverene bağlı en az bir yıllık hizmet aranır. Her iki koşul da fesih tarihinde bulunmalıdır.
Örneğin Elif, üç yıldır çalıştığı işyerinden ayrılıp iki hafta sonra evlenirse önceki iş ilişkisini evlilik nedeniyle sona erdirmiş sayılmaz. Buna karşılık nikâhından sonra çalışmaya devam etmesi hakkını hemen kaybettirmez: İş sözleşmesi sürüyorsa ve bir yıllık başvuru süresi dolmamışsa fesih hakkını kullanabilir.
2. Nikâhtan Önce Verilen Dilekçe Neden Sorun Yaratır?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 24.01.2018, E. 2015/3743, K. 2018/81 sayılı dosyada işçi 5 Haziran’da işten ayrılmış, 24 Haziran’da evlenmişti. Kurul, daha sonra gerçekleşen evliliğin önceki ayrılığı evlilik nedeniyle feshe dönüştürmediğine karar verdi. Yaklaşan nikâh işverence biliniyor olsa bile fesih tarihindeki durum değişmez.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 26.03.2024, E. 2024/4245, K. 2024/5687 sayılı kararda ise ayrılıkla nikâh arasında yalnızca iki gün vardı. Daire, evlilikten önce sona eren sözleşme için kıdemi kabul eden hükmü kanun yararına bozdu. Sonradan gönderilen ihtar, önceki fesih tarihini değiştirmedi.
İşveren size “dilekçeyi şimdi bırakın, işlemi düğünden sonra yaparız” diyorsa bunu önemsiz bir tarih farkı saymayın. Belgenin imzalandığı tarih, içerikte belirtilen ayrılış günü, işin fiilen bırakıldığı gün ve SGK çıkışı birbiriyle çelişirse uyuşmazlık doğabilir. Boş veya geriye dönük tarihli bir belge imzalamak yerine gerçek olay sırasını kayıt altına alın.
3. Fesih Bildirimi Nasıl Yazılır ve Teslim Edilir?
İşverene hitaben resmî nikâh tarihini, sona erme nedenini ve kıdem tazminatı talebini yazın. Evliliği gösteren belgeyi ekleyin. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının İş Kanunu açıklamalarında da yazılı ve gerekçesi açık bildirim ile evlilik belgesi belirtilir. Nüshayı işverene teslim ederken kime, hangi gün verildiğini belgelendirin.
Örnek bildirim: “Resmî evliliğim nedeniyle iş sözleşmemi 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi uyarınca bu bildirimle sona erdiriyorum. Evlilik tarihimi gösteren belge ektedir. Kıdem tazminatım ile varsa ödenmemiş işçilik alacaklarımın hesaplanıp tarafıma ödenmesini talep ederim.” Bildirimi adınız ve tarihle imzalayın. Başka bir belgede “tüm haklarımı aldım” yazıyorsa gerçek ödeme ile belgedeki beyanı karşılaştırın.
4. İşçi Ne İsteyebilir, Hangi Kalem Ayrı Hesaplanır?
Kıdem tazminatı, kural olarak her tam hizmet yılı için otuz günlük kıdeme esas brüt ücret üzerinden, artan süre orantılanarak ve fesih tarihindeki tavan gözetilerek hesaplanır. Düzenli yemek veya yol yardımı gibi menfaatler çalışma biçimine göre hesaba girebilir. Evlilik nedeniyle kendi sözleşmesini sona erdiren işçinin kıdem tazminatı ile ihbar tazminatı aynı hak değildir. Salt bu fesih nedeniyle işçi ayrıca ihbar tazminatı isteyemez. İhbar tazminatı ödenmeyen hâller yazısında ayrım örneklerle açıklanmıştır. Çalışma tarihlerinizi ve ücretinizi girerek kıdem tazminatının brüt tutarını işçilik alacakları hesaplama aracında yaklaşık olarak görebilirsiniz.
Ödenmemiş ücret veya kullanılmamış yıllık izin varsa bunları ayrı kalemler olarak inceleyin. Kıdem rakamı doğru görünse bile bordroda kullanılmamış iznin veya son aya ait ücretin ödenip ödenmediği ayrıca kontrol edilmelidir.
5. Ödeme Yapılmazsa Ne Yapılır?
İşe giriş kaydı, evlilik tarihi, fesih bildiriminin teslimi ve banka hareketlerini tek dosyada toplayın. Hangi tutarın ödenmediğini belirleyin. Ödeme yapılmaması veya eksik yapılması hâlinde işverene karşı alacak davasından önce 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3 uyarınca arabulucuya başvurulur. Örneğin Ankara’da çalışan bir işçi başvuru yerini belirlerken işin yapıldığı yer veya karşı tarafın yerleşim yerini esas alabilir.
6. Sıkça Sorulan Sorular
1. Düğün yaptığım gün mü, nikâh günü mü esas alınır?
Resmî nikâh tarihi esas alınır. Düğünün daha sonra yapılması yeni bir süre başlatmaz.
2. Bir yıl hangi tarihten başlar?
Evlilik nedeniyle fesih hakkının kullanım süresi resmî evlilikten başlar. Hizmet kıdemi ise ayrı hesaplanır.
3. Nişanlıyken ayrılırsam bu tazminatı alabilir miyim?
Henüz evlilik gerçekleşmemişse bu özel fesih nedenine dayanamazsınız.
4. Aynı işverende sekiz ay çalıştım; nikâh yeterli mi?
Kural olarak hayır. Önceki hizmetin sayılmasını gerektiren bir durum yoksa en az bir yıllık kıdem koşulu sağlanmaz.
5. Evlendikten sonra hemen ayrılmak şart mı?
Hayır. Sözleşme devam ettiği sürece nikâhı izleyen bir yıl içinde bu hak kullanılabilir.
6. Erkek işçi evlilik nedeniyle aynı hakkı kullanabilir mi?
1475 sayılı Kanun bu özel imkânı kadın işçiye tanır. Diğer kıdem nedenleri ayrıca değerlendirilir.
7. Bildirime hangi belgeyi eklemeliyim?
Resmî nikâhı ve tarihini gösteren bir belge ekleyin. İmzalı bildirimin ve teslim kaydının bir örneğini saklayın.
8. Dilekçede sadece “istifa ediyorum” yazması yeterli mi?
Bu ifade ayrılık nedenini göstermez. Evlilik nedeniyle ayrıldığınızı açıkça yazın.
9. İşveren belgeyi almak istemezse ne yapılabilir?
İçeriği ve bildirimin ulaştığı tarihi ispatlayabileceğiniz bir yol kullanın; noter ihtarı bu seçeneklerden biridir.
10. Kıdemle birlikte ihbar tazminatı da alır mıyım?
Kendi sözleşmenizi evlilik nedeniyle feshetmeniz, size bu nedenle ihbar tazminatı kazandırmaz.
11. Kullanmadığım yıllık izni ayrıca isteyebilir miyim?
Sözleşme sona erdiğinde hak edilmiş ve kullanılmamış izin varsa karşılığı kıdemden ayrı değerlendirilir.
12. İşveren ödeme yapmazsa doğrudan dava açılır mı?
İşverene karşı bu alacak davasından önce arabulucuya başvurulur. Anlaşma sağlanamazsa dava açılabilir.
Yasal Uyarı: Bu web sitesinde yer alan bilgiler, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Bu sitedeki bilgilerin kullanımı, hiçbir şekilde avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. İçerikte yer alan bilgilere dayanarak hareket etmeden önce, özel hukuki durumunuzla ilgili olarak mutlaka bu alanda çalışan bir avukata danışmanız tavsiye edilir.



Yorumlar