Yeni Kira Sözleşmesi İmzalanınca Beş Yıllık Süre Baştan mı Hesaplanır?


Aynı dükkânda yıllardır kiracısınız. Birkaç yıl önce mal sahibiyle yeni bir sözleşme imzaladınız. Şimdi kiranın çevredeki dükkânlara göre yeniden belirlenmesini istiyor. Beş yıllık süreyi ilk kontrattan mı, son kontrattan mı hesaplayacaksınız? Yargıtay 3. Hukuk Dairesine göre önce kira ilişkisinin ne zaman başladığına ve yeni sözleşmedeki bedelin yenileme tarihindeki emsal kiralara ve rayice uygun olup olmadığına bakılır. Kira tespitinde beş yıl kuralı yürürlüktedir.
1. Yargıtaya giden dosyada hangi tarihler tartışıldı?
Kiraya veren, kiracının işyerlerini 2005’ten beri kesintisiz kullandığını, arada yeni sözleşmeler imzalansa da kiracılığın sürdüğünü ileri sürdü. Dosyadaki son sözleşmelerin başlangıcı 1 Mayıs 2018 idi. Kiraya veren, 1 Mayıs 2021 tarihinde başlayan dönem için aylık net 39.000 TL kira tespiti istedi. 2005 tarihi, kiraya verenin ispatlaması gereken iddiasıydı.
İlk derece mahkemesi hesabı 2018’den başlattı. Son yenilemeden itibaren beş yıl dolmadığı gerekçesiyle sözleşmedeki artış şartını uyguladı ve davayı kısmen kabul etti. İstinaf başvurusu reddedildi. Yargıtay ise eski sözleşmelerin ve 2018’de kararlaştırılan bedelin yeterince incelenmediği sonucuna vardı. Daireye göre mahkeme, uzun süredir devam ettiği ileri sürülen kiracılıkla dosyaya eklenen daha yeni tarihli sözleşme arasındaki belirsizliği gerektiğinde taraflara açıklatmalıydı. İstinaf kararını kaldırdı ve ilk derece kararını kiraya veren yararına bozdu. Yeni kirayı belirleme işi yeniden yargılama yapacak mahkemeye kaldı. Dolayısıyla 39.000 TL, Yargıtayın hükmettiği kira olarak okunamaz.
Karar 3 Mart 2026 tarihlidir ve oy birliğiyle verilmiştir. Dosyanın künyesine ve hükmüne E. 2025/3450, K. 2026/1141 sayılı kararın sitemizdeki incelemesinden, asıl metne Adalet Bakanlığının karar arşivinden ulaşabilirsiniz.
2. Yeni sözleşmedeki bedelin rayice uygun olması neyi değiştirir?
Rayiç, taşınmazın ilgili tarihte piyasada getirebileceği kira bedelidir. Bu dosyanın kilit sorusu, işyerinin bugün kaç liraya kiralanabileceği değildi. Önce, tarafların 2018’de belirledikleri tutarın o günkü benzer işyeri kiralarıyla uyumu araştırılmalıydı. Daire, o tarihte fiilen ödenen kiraların da incelenmesini ve bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasını istedi.
Yenileme gününde bedel rayice uygunsa Daireye göre, bu dosyada istenen 2021 dönemi kirası endeks uygulanarak hesaplanmalıydı. Karşılaştırmanın 2021’deki ilan fiyatlarıyla sınırlı kalması, tarafların 2018’de nasıl bir bedel üzerinde anlaştığı sorusunu cevapsız bırakır.
Yenileme gününde bedel rayice uygun değilse ilk kira ilişkisinin başlangıcı ve devam ettiği süre önem kazanır. Kanundaki süre koşulu bu başlangıca göre gerçekleşmişse hâkim, taşınmazın durumunu, emsal kiraları ve kanundaki endeks ölçütünü birlikte değerlendirerek hakkaniyete uygun bir bedel belirleyebilir. Mahkemenin eldeki delilleri tartışması gerekir. Kiraya verenin istediği rakam da kiracının ödediği rakam da tek başına sonucu belirlemez.
3. Hangi belgeler hangi soruya cevap verir?
Kiracılık ne zaman başladı? İlk kira sözleşmesi ile sonraki sözleşmeleri tarih sırasına koyun. İlk yıllara ait banka dekontları, teslim tutanağı ve kira yazışmaları aynı kişinin aynı yeri kullanmayı sürdürüp sürdürmediğini açıklayabilir. Belgelerde işyeri numarası değişmişse iki numaranın aynı yeri gösterip göstermediğini de kontrol edin.
Yeni bedel nasıl belirlendi? Yenilemeden hemen önce ve sonra ödenen kirayı gösteren dekontları, varsa bedelin nasıl kararlaştırıldığına ilişkin yazışmaları ayırın. Örneğin bedelin yalnız yıllık artış oranı uygulanarak hesaplandığını gösteren bir yazışma, imzanın hangi amaçla atıldığının anlaşılmasına yardımcı olabilir.
O tarihte benzer yerler kaç liraya kiralandı? Yenileme ayına yakın tarihte yapılmış, konumu ve kullanım özellikleri karşılaştırılabilir kira sözleşmeleri önem taşır. Aynı caddedeki iki dükkândan birinin caddeye cepheli, diğerinin pasajın içinde olması değerlendirmeyi etkileyebilir. Bugünkü bir ilandaki istenen fiyat, yıllar önce gerçekleşmiş bir kiralamayı tek başına göstermez.

4. Beş yılı doldurmakla yeni kiranın başlayacağı tarih nasıl ayrılır?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında Türk Borçlar Kanunu’nun 344. maddesi kira bedelinin hangi ölçütlerle belirleneceğini düzenler. Beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde ve sonraki her beş yılın sonunda emsal kiralar ve taşınmazın durumu da değerlendirmeye girer. Karar metninde maddenin önceki düzenlemesi aktarılırken üretici fiyat endeksinden söz edilir. Güncel kanunda esas alınan ölçüt, tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) on iki aylık ortalamalara göre değişim oranıdır. Emsaller ve hakkaniyet incelemesi hakkında beş yıl sonunda kira tespiti rehberinde ayrıntı bulabilirsiniz.
Aynı kanunun 345. maddesi, belirlenecek kiranın hangi dönemden başlayacağını düzenler. Dava her zaman açılabilir. Yeni dönemin ilk gününden itibaren etkili olması için, kural olarak, davanın o günden en az 30 gün önce açılması veya aynı sürede kiracıya yazılı artış bildirimi yapılması ve davanın yeni dönemin sonuna kadar açılması gerekir. Sözleşmede yeni dönemde artış yapılacağına ilişkin hüküm varsa o dönemin sonuna kadar açılan davada belirlenen bedel dönemin başından uygulanabilir.
Sözleşmenizdeki başlangıcı esas alarak kira tespit davası için kritik tarihleri hesaplayabilirsiniz. Birden fazla sözleşme varsa hangi tarihin esas alınacağı belgelerle değerlendirilir. Bugün kira tespiti davası açmadan önce 6325 sayılı Kanun’un 18/B maddesi uyarınca arabulucuya başvurmak gerekir.
5. Sıkça sorulan sorular
Kiracı yeni sözleşme imzalayınca önceki yıllardan vazgeçmiş sayılır mı?
İmza tek başına bu sonucu doğurmaz. Önceki kiracılığın devam edip etmediği ve yeni bedelin hangi koşullarda belirlendiği incelenir. Farklı bir taşınmazın kiralanması veya önceki kiracılığın sona ermesinden sonra bağımsız bir kira ilişkisinin kurulması ayrı değerlendirme gerektirir.
Ev sahibi bu kararı göstererek hemen emsal kira isteyebilir mi?
Kararı örnek gösterebilir. Ancak karar başka bir kiracının aylık ödeme borcunu kendiliğinden artırmaz. Taraflar anlaşamazsa istenen dönem, sürenin dolup dolmadığı ve kira bedelinin dayanağı somut dosyada incelenir.
Karar yalnızca işyerlerini mi ilgilendiriyor?
Yargıtayın incelediği uyuşmazlık işyerlerine ilişkindir. Uygulanan 344. madde konut ve çatılı işyeri kiralarını kapsar. Konut kirasında da yenileme imzasının etkisini tartışırken önceki ilişkinin devamı ve bedelin o tarihteki piyasa koşulları araştırılmalıdır.
Beş yılın dolması ev sahibine tahliye hakkı verir mi?
Beş yıllık süre burada kira bedelinin belirlenmesiyle ilgilidir. Bu sürenin dolması başlı başına tahliye sebebi oluşturmaz.
Yasal Uyarı Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bir kira uyuşmazlığında uygulanacak yöntem, sözleşmelere, talep edilen döneme ve dosyadaki delillere göre değişir.



Yorumlar