Dükkân Kiracısı Çıkmıyor: Çatılı İşyerinde Tahliye Yolları


Dükkânını geri almak isteyen malikin önce şu soruyu cevaplaması gerekir: Kiracı hangi sebeple çıkmalı? Terzi dükkânını kendisi kullanmak isteyen malik ile üç aydır kira alamayan malik aynı yolu izlemez. Sözleşmenin üzerinde bir bitiş tarihi bulunması da çoğu kez tek başına yeterli değildir.
1. Sözleşme bittiğinde dükkân boşaltılmak zorunda mı?
Çatılı işyerinde bir yıllık kira süresinin bitmesi, kiraya verene sırf bu nedenle tahliye hakkı vermez. Kiraya verenin sebep göstermeksizin bildirimde bulunabileceği on yıllık uzama dönemine ilişkin kural ayrıdır. On yıl, imza tarihinden itibaren yapılan basit bir sayım değildir. İlk sözleşmenin süresi, uzama yılları ve bildirimin ulaşacağı tarih, Türk Borçlar Kanunu m.347 uyarınca birlikte incelenir. Belirli süreli sözleşmede on yıllık uzama süresi dolduktan sonra kiraya veren, bunu izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce yazılı bildirimde bulunarak sözleşmeyi sebep göstermeden sona erdirebilir. Başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kirada ise kiraya veren, kira başlangıcından on yıl geçtikten sonra genel hükümlerdeki fesih dönem ve sürelerine uyar. Açık arsa veya çatısız kullanım alanına aynı kuralı doğrudan uygulamak doğru olmaz.
2. Dükkânı kendim kullanacaksam neyi gösterebilirim?
İhtiyaç iddiasında, burada hangi faaliyetin yürütüleceği ve neden o taşınmaza ihtiyaç duyulduğu açıklanır. Örneğin Yenimahalle’de halen kirada çalışan bir işletmeci, kendi dükkânına geçmek istiyorsa iki yerin yüzölçümünü, kullanım imkânlarını ve yaptığı işe uygunluğunu gösteren belgeleri toplayabilir. Bir şirkete ait ihtiyaç ile şirket ortağının kişisel ihtiyacı aynı kabul edilmemelidir. Kiraya verenin kimliği, tapudaki malik ve ihtiyacı ileri sürülen kişi baştan belirlenir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2024/1007, K. 2025/97, 08.01.2025 kararında yeni malikin işyeri ihtiyacı incelendi. Daire, kendisi de kiracı olan ihtiyaç sahibinin mevcut yerinden çıkarılma tehdidi ile kendi taşınmazının yapacağı işe en az mevcut yer kadar elverişli olmasını iki ayrı ihtimal olarak değerlendirdi. Kiracı yargılama sırasında çıktığı için karar, yeni bir tahliye emrinden ziyade dava açıldığı tarihte kimin haklı olduğu ve giderlerin kime yükletileceği hakkındadır. Taşınmazı sonradan edinenler için ayrıca yeni malikin ihtiyaç nedeniyle tahliye yolları önem taşır.
3. Kira ödenmediyse ne değişir?
Kira borcunu, hangi ayın hangi gününde doğduğunu ve eksik ödemeleri ayrı ayrı gösterin. TBK m.315 uyarınca teslimden sonra muaccel kira bedelini veya yan gideri ödemeyen çatılı işyeri kiracısına yazılı bildirimle en az otuz gün tanınır; ödeme olmazsa sözleşmenin feshedileceği bildirilir. Süre, bildirimin kiracıya ulaştığı günü izleyen günden başlar. Geciken iki ayın borcunu tek mektupta istemek, tek başına iki haklı ihtar oluşturmaz. Bu ikinci yolun koşulları iki haklı ihtar rehberinde açıklanmıştır. İcra dairesinden Örnek 13 ödeme emri geldiyse bu belgeye ait ön takvimi Ödeme Emri Süre Hesaplama Aracı ile inceleyebilirsiniz.
4. Kiracı şirketse veya dükkânı başkası işletiyorsa
Tabeladaki ticaret unvanı ile kira sözleşmesindeki tarafı karşılaştırın. Kira dekontunu başka birinin göndermesi tek başına kiracının değiştiğini göstermez. İşyeri kirasının devrinde kiraya verenin yazılı rızası ve bu rızanın hangi koşullarda reddedilebileceği ayrıca değerlendirilir. Bir şirkete gönderilen bildirimin doğru muhataba ve usulüne uygun ulaşması, yazının içeriği kadar önemlidir.
Belge dosyanızda sözleşme, tapu veya edinim kaydı, teslim belgesi, ödeme çizelgesi, tebliğ evrakı ve varsa teslimden sonra verilen yazılı tahliye taahhüdü bulunsun. Kira ilişkisinden doğan davalarda, 6325 sayılı Kanun m.18/B kapsamındaki arabuluculuk dava şartı ile İcra ve İflas Kanunu uyarınca ilamsız icra yoluyla tahliye istisnası birbirinden ayrılır. Anahtarı değiştirmek veya dükkândaki malları dışarı çıkarmak bu başvuru yollarının yerine geçmez.
5. Sıkça sorulan sorular
1. Dükkân satıldığında kira sona erer mi?
Hayır. Yeni malik kural olarak mevcut kira ilişkisinin tarafı olur. Kendi ihtiyacı varsa TBK m.351 ayrıca değerlendirilir.
2. Kiracı on yıldır dükkândaysa hemen çıkması gerekir mi?
Hayır. İlk sözleşme süresi, tamamlanan uzama yılları ve bildirim tarihi birlikte hesaplanır.
3. Kiraya zam yapabilmek için tahliye istenebilir mi?
Daha yüksek kira almak istemek tek başına tahliye sebebi değildir. Kira bedelinin tespiti farklı bir taleptir.
4. Aynı dükkânı başka bir esnafa vermek ihtiyaç sayılır mı?
Kural olarak hayır. Kendi kullanımına dayanan talep, gerçek ve somut ihtiyacı gerektirir.
5. Kira borcunda otuz gün ihtarın yazıldığı gün mü başlar?
Hayır. TBK m.315 bakımından süre, yazılı bildirimin ulaşmasını izleyen gün başlar.
6. Taahhüt sözleşmeyle aynı anda alınabilir mi?
TBK m.352/1’deki tahliye yolu için taahhüdün kiralanan teslim edildikten sonra yazılı verilmesi gerekir.
7. Kira ödemelerini şirket ortağı yapıyorsa kiracı ortak mıdır?
Tek başına dekont bunu göstermez. Sözleşme ve varsa devir belgeleri birlikte okunur.
8. Dükkânı büyütüp yeni bir iş kurma düşüncesi yeterli mi?
Soyut bir düşünce yeterli değildir. İhtiyacın somutluğu ve taşınmazın faaliyete elverişliliği gösterilmelidir.
9. Kiracı düzeneği söküp gidiyorsa ne yapılabilir?
Teslim sırasında dükkânın durumunu, demirbaş listesini ve varsa hasarı tutanak ve fotoğraflarla belgeleyin.
10. Kiracı anahtarı verirken ne yazılmalı?
Teslim tarihi, anahtar sayısı, sayaç bilgileri ve varsa tarafların çekinceleri tutanağa yazılabilir.
11. Her tahliye yolunda önce arabulucuya mı gidilir?
Hayır. Kira davası ile kanunda istisna tutulan ilamsız icra yoluyla tahliye ayrıdır.
12. Mahkemenin kaç ayda biteceği söylenebilir mi?
Dosya görülmeden güvenilir bir süre verilemez. Tebligat, keşif, bilirkişi incelemesi ve kanun yolu aşaması sonucu etkiler.
Yasal Uyarı: Bu web sitesinde yer alan bilgiler, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Bu sitedeki bilgilerin kullanımı, hiçbir şekilde avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. İçerikte yer alan bilgilere dayanarak hareket etmeden önce, özel hukuki durumunuzla ilgili olarak mutlaka bu alanda çalışan bir avukata danışmanız tavsiye edilir.



Yorumlar